ايمان نمىآورند . مراد اين است كه كلام ازلى خدا مندرج در لوح محفوظ دربارهء آنان كه از فرمان اصولى و فروعى بيرون رفتهاند ثابت است كه پس از طغيان و عناد ، ايمان نخواهند آورد .
قُلْ هَلْ مِن شُرَكَائِكُم مَن يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ قُلِ اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ « 34 » قُلْ هَلْ مِن شُرَكَائِكُم مَن يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ قُلِ اللَّهُ يَهْدِي لِلْحَقِّ أَفَمَن يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمْ مَن لَا يَهِدِّي إِلَّا أَن يُهْدَى فَمَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ « 35 » وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنّاً إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ « 36 »
تفسير :
قُلْ هَلْ مِن شُرَكَائِكُمْ مَن يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
آيات قبل در مقام استدلال بر توحيد از ناحيهء خلق و فعل خدا بود و در اين آيات از ناحيهء خلق و اعاده و هدايت است . و ظاهر الخلق خصوص مكلّفانى است كه بايد در روز جزا بازگردند ، از اينرو چون مشركان معاد را قبول نداشتند دستور مىدهد كه پيامبر در مقابل آنها خود اعتراف به اين حقيقت كند . و ممكن است مراد ، مطلق آفريدههاى جهان باشد هرچند مشركان اعادهء بشر را منكرند .
معناى آيه : بگو : آيا از شريكانتان ، يعنى از بتها و غير بتها كه آنان را شريك خدا مىپنداريد كسى هست كه آفريدهها را آغاز كند ، سپس آنها را بازگرداند ؟ يعنى توان آن را دارد كه خلق يك گياه يا يك حيوان يا انسان را ، چه رسد به خلق همهء انواع زندهها ، از مبدأ خاك آغاز نمايد و پس از سير دادن او در مراحل حياتش دوباره او را بهخاك بازگرداند ؟
تفسير روان (فارسى) — صفحة 378
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٧٨