ظنّى كه اندكى رجحان بر شك دارد ، در نزد عقل و عقلا و از نظر شرع ، حجت و برهانى در اثبات امرى بهويژه از مهمّات امور حساب نمىشود . و به يقين ، خداوند به آنچه انجام مىدهند داناست .
وَمَا كَانَ هذَا الْقُرْآنُ أَن يُفْتَرَى مِن دُونِ اللَّهِ وَلكِن تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ الْكِتَابِ لَا رَيْبَ فِيهِ مِن رَبِّ الْعَالَمِينَ « 37 » أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ « 38 »
لغت و اعراب :
نفى چيزى به كلمهء ماكان ، نفى شأنيت و استعداد آن است . دون : غير . تصديقَ الّذى خبر « كانَ » ى محذوف است بهتقدير « و لكن كان تصديقَ الّذى » . تفصيل الكتاب و لا ريب فيه و من ربّ العالمين خبر دوم و سوم و چهارم « كان » ى مقدّر است . تصديق مصدر است بهمعناى فاعل يا مفعول . سورة مثله مرجع ضمير « مثله » قرآن است .
تفسير :
وَمَا كَانَ هذَا الْقُرْآنُ أَن يُفْتَرَى مِن دُونِ اللَّهِ
يعنى : و هرگز اين قرآن را نسزد كه جعل شدهء به دروغ از جانب غير خدا باشد . يعنى با تأملى دقيق و منصفانه روشن مىشود كه از شأن و استعداد و صلاحيت اين كتاب دور است كه افترائاتى از سوى غير خدا و به نام خدا باشد ، زيرا الفاظى در اين رتبه از زيبايى و فصاحت ، و محتوايى در اين حدّ از برترى و عمق ، شامل علوم عالى و حكمتهاى متعالى ، حاوى شريعتى جامع ، آدابى كامل ، اخبارى صحيح و وافر از غيبهاى گذشته و آينده ، به گونهاى كه هر صاحب خرد و ارباب دانش را مبهوت ، و هر دانشمند متخصص فنون را
تفسير روان (فارسى) — صفحة 380
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٨٠