تفسير :
هُوَ الَّذِى يُسَيِّرُكُمْ فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنتُمْ فِى الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِم بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا
اين آيه خطاب به بشر است و آيهء بعد به منزلهء مثال آن است و در بيان اينكه انسان در همه حال تحت ارادهء نافذه و قدرت خداوند است .
معناى آيه : اوست كسى كه شما را در خشكى و دريا سير مىدهد ، يعنى در هر يك با مركبى به تناسب استعداد و محيط و عصرتان ، تا آنجا كه چون سفر دريا كنيد و در ميان كشتىها قرار گيريد ، و كشتىها سرنشينان خود را بهوسيلهء بادى خوش يعنى نسيمى آرام و روحپسند و دلنواز به راه اندازند ، و ساكنان كشتى از آن خوشحال شوند .
جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ
يعنى : به ناگاه باد شديدى بهسوى كشتى يا برضدّ آن نسيم دلنواز بوزد و امواج برخاسته از باد شديد از هرسو به ساكنان آنها حملهور شوند ، و بدانند كه احاطه شدهاند ، يعنى بلا و عذاب از هرسو آنها را محاصره كرده است .
دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنجَيْتَنَا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ
يعنى : در آن هنگام تنها خدا را در حالىكه عقيده و ايمان خود را خالص كردهاند ( يعنى متوجه شدهاند كه هيچ موجودى را جز او قدرتى نيست و همهء جمادات و جانداران عاجزند ) مىخوانند و چنين مىگويند ، يعنى به زبان قال و حالشان كه : اى خدا ، اگر ما را از اين ورطهء خطرناك نجات بخشى ، به يقين ، ما از سپاسگزاران خواهيم بود .
فَلَمَّا أَنجَاهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِى الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ
يعنى : پس چون خداوند دعوت آنها را بپذيرد و آنان را نجات دهد ، به ناگاه مىبينى كه در روى زمين مشغول بَغى به غير حقّاند ، يعنى در جستجوى انحراف از حق يا ظلم و ستم به شريعت و خلقاند .
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَى أَنفُسِكُم مَتَاعَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَّ إِلَيْنَا مَرجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُم تَعْمَلُونَ
يعنى : اى مردم ، جز اين نيست كه بغى شما يعنى هر رقم انحراف از حق و ستمتان
تفسير روان (فارسى) — صفحة 369
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٦٩