بپذيرند نه شرك را ، و در مقام اخلاق تواضع را انتخاب كنند نه تكبر را ، و در موارد ساير اعمال ، عدالت را پيشه كنند نه ظلم و ستم را .
وَ أَقِيمُواْ وُجُوهَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ
يعنى : و پروردگارم فرمان داده كه در وقت هر سجده روى خود را به سوى خدا كنيد ، يعنى نماز بخوانيد . مراد از وقت سجده اوقات نمازهاست خواه وقت معيّن آن مانند طلوع فجر و سرِ ظهر و غروب آفتاب ، و يا وقت كلّى مانند ساعت تمام شدن طواف و زمان حدوث كسوف و خسوف و زلزله و نحو آنها و پس از تمام شدن تكفين ميّت و ساير اوقات نمازهاى واجب و مستحب .
وَ ادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ
يعنى : و بخوانيد او را در حالى كه دين را براى او خالص كرده باشيد : به اين كه تنها دين او را پذيرفته باشيد ، يا ايمانتان را از شوب كفر و شرك و نفاق ، خالص و ناب كرده باشيد و يا عملًا تنها از او اطاعت نموده باشيد .
كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ فَرِيقًا هَدَى وَ فَرِيقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلَالَةُ
اين چند جمله به عنوان تعليل و تهديد براى جملهء پيشين است .
يعنى : اوامر او را اطاعت نماييد ، زيرا همانگونه كه خداوند شما را در آغاز پديد آورد به عالم آخرت بازمىگرديد در حالى كه گروهى را هدايت كرده و گروهى هم گمراهى برايشان ثابت شده است .
مفاد اين كلام ، تشبيه حال مرگ و بازگشت از دنيا به آخرت ، به حال تولد و ورود از شكم مادر به دنياست . و وجه شباهت اين است كه همانطور كه متولدان و نوزادان دو طايفهاند : سعداى متّصف به هدايت ، و اشقياى متّصف به ضلالت ، مردگان و راهيان عالم برزخ نيز منقسماند به سعدا و اشقيا ، با اين تفاوت كه اتصاف مواليد به سعادت و شقاوت ، اتصاف شأنى و اقتضايى است و اتصاف ميرندگان و راحلين به عالم آخرت ، اتصاف حقيقى و فعلى . و معناى اقتضايى اين است كه صفت ايمان و كفر و سعادت و شقاوت در وجود آنها به نحو غريزه و ارتكاز
تفسير روان (فارسى) — صفحة 35
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٥