قرار موجود بوده است . و فاصلهء زمانى ميان پرداخت اعيان مُسْلَمٌ فيه يعنى مَبيع و دريافت ثمن - يعنى فصل زمانى ميان عملهاى صادر از بندگان در دنيا و نتايج حاصله در قيامت و پس از پايان آن - هرچند بسيار زياد است ، لكن در جنب كثرت فوق تصور و ارزش بىحد و دوام و ابديت بهاى پرداختى ، و قدرت و صدق وعدهء مشترى ، و نياز مبرم فروشندگان ، و شرايط خاص تحويل جنس ، مطلب را قابل تحمل كرده است .
و در آيهء شريفه ، به كيفيت تحويل مَبيع ، و محل پرداخت ثمن ، و به ثبت رسيدن معامله در چندين دفاتر اسناد رسمى غيرقابل خدشه ، و بر قدرت و توان خريدار بهپرداخت همهء بها در سر موعد ، و به تشويق فروشندگان بر اصل معامله اشاره شده است .
معناى آيه : حقيقت اين است كه خداوند از همهء مؤمنان ، يعنى از آغاز تشكيل خانهء تكليف براى بشر تا انقراض نسلشان ، جانها و مالهاى آنها را خريدارى كرده ، در برابر آن كه بهشت از آنِ آنها باشد ، يعنى هر يك از آنها به مقدار استحقاق معاملىِ خود سهمى را از آن داشته باشد .
يُقَاتِلُونَ فِى سَبِيلِاللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ
اين كلام جملهء مستأنفه است در بيان كيفيت تحويل مَبيع از جانب فروشندگان ، و گويى اين سؤال مقدّر است : كَيفَ يُسلِّمون المَبيع ؟ زيرا حقيقت تحويلِ مبيع ، عبارت است از اقدام به عمل و مصرف نمودن جان و مال در راه تحصيل رضاى او به اقدام و ورود در انجام واجبات و ترك محرمات كه يكى از مصاديق آن جهاد در راه اوست .
معناى آيه : تحويلدادن جان و مال آنها به اين است كه در راه خدا مىجنگند ، مىكشند و كشته مىشوند ، يعنى پيوسته آنها در مدت عمر خويش در حال انجام وظيفهاند ، خواه جهاد در راه خدا يا انجام ساير وظايف ، و خواه به نفع دنيوى آنها يا بهضرر آن .
وَعْداً عَلَيْهِ حَقّاً فِى التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ
« وعداً » مفعول مطلق فعل مقدّر است كه از كلمهء « اشتراء » فهميده مىشود ، و ضمير « عليه » راجع به « اللَّه » است و « حقّاً » صفت « وعداً » است و تقدير كلام : « وعدهم على نفسه وعداً حقّاً ثابتاً فى الكتب » است .
معناى آيه : خداوند بر اين خريدارى ، به مؤمنان ، وعدهء حقّ و ثابت برعهدهء خويش داده
تفسير روان (فارسى) — صفحة 331
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٣١