إِنَّهُمْ رِجْسٌ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ
يعنى : دستور اعراض از آنها براى تصديق اعذار آنها يا تحصيل رضاى آنها نيست ، بلكه براى اين است كه آنها رجس و پليدند ، پليد در عقايد و اخلاق و كردار . و اعراض بهمعناى قطع روابط اجتماعى و اخلاقى و رفتارى است . و جايگاه آنها جهنّم است بهسزاى كارهايى كه مىكردند ، يعنى به سزاى آن كه در مدت عمرشان با شرك زندگى كرده و با حق مبارزه نموده و در برابر خدا به طغيان برخاسته و پيرو هواى نفس و شيطان بودهاند .
يَحْلِفُونَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِن تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لَايَرْضى عَنِ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ
يعنى : اى پيامبر ، آنها علاوه بر آن كه مىخواهند متعرّض حال آنها نشويد ، سوگند ياد مىكنند تا از آنها در باطن نيز راضى باشيد و همانند ساير مسلمين مورد محبت و رضايت قرار گيرند . پس متوجه باشيد كه اگر شما از آنها راضى شويد بىترديد ، خداوند از گروهى كه خارج از فرمان اويند راضى نمىشود . مقتضاى قاعده در كلام ، اين بود كه گفته شود :
« فإنّ اللَّه لايرضى عنهم » لكن بهجاى ضمير « عنهم » « عن القوم الفاسقين » آمده ، براى اينكه در كلام اشعار بر علت باشد ، يعنى خدا بدين علت از آنها راضى نمىشود كه آنها گروهى متمرّد و خارج از فرمان در اصول عقايد و اخلاق و اعمالاند .
الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْراً وَنِفَاقاً وَأَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ مَاأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ « 97 » وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَن يَتَّخِذُ مَايُنْفِقُ مَغْرَماً وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوءِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ « 98 »
لغت و اعراب :
اعراب جمع است و مفرد ندارد ، و كثرت استعمال دارد در عربهاى باديهنشين ، و برخى گفتهاند در مطلق باديهنشينها . أجدر : لايقتر و سزاوارتر . مغرم : غرامت
تفسير روان (فارسى) — صفحة 317
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣١٧