تفسير :
وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتَانَا مِن فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ
آيات زير اشاره است به برخى ديگر از منافقان كه با خدا معاهده نموده و نقض كردهاند ، و به برخى ديگر كه به صدقات و عملهاى مسلمين خرده مىگرفتند و مسخره مىكردند .
يعنى : و از منافقان كسانى هستند كه با خدا معاهده نمودند كه حتماً اگر از فضل و رحمت خود به ما بدهد ما نيز بىترديد ، صدقه مىدهيم و بدون شك از نيكوكاران مىشويم . مراد اين است كه اگر مال و ثروت وافر به ما دهد ما نيز همهء حقوق واجب و مندوبِ اموال خود را از زكات و خمس و فىء و انفال و ماليات اسلامى و انفاقات واجب ارحام و صلهء رحم ، همه را ادا مىكنيم .
فَلَمَّا آتَاهُم مِن فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَتَوَلَّوا وَهُمْ مُعْرِضُونَ
پس چون خدا از فضل خويش به آنها بخشيد ، يعنى : خواستههاى آنها را عطا نمود ، به مالشان بخل ورزيدند و از معاهده روى برتافتند ، و آنها معرضاند . ذكر اسم فاعل ، مفيدِ اين است كه عادت به اعراض و طبع روگردانىِ از حق دارند .
فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقاً فِى قُلُوبِهِمْ إِلَى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ
ضمير فاعلى « أعقب » راجع است به وصف بخل يا عمل بخيلانهء آنها ، و ضمير مفعولى « يلقونه » راجع است به « اللَّه » .
معناى آيه : صفت بخل يا عمل نشأت يافته از آن در دلهاىشان نفاقى در پى آورد كه تا روزى كه خدا را ملاقات كنند ، يعنى بميرند يا به محشر آيند ، ثابت و برقرار است . و اين به خاطر تخلّف آنها از مواعدهء با خدا و به خاطر آن بود كه پيوسته به خدا دروغ مىگفتند .
أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ وَأَنَّ اللَّهَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ « 78 » الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الْصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لَايَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ « 79 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 305
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٠٥