تفسير :
يَا أَيُّهَا النَّبِىُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ
كلمهء « جهاد » بر حسب غلبهء استعمال ، ظهور دارد در جنگ و نبرد ، و اين جهاد با منافقان كه مدعى هستند جزو مسلميناند ممكن نيست ، پس مراد ، مقاومت و عكسالعمل منفى در مقابل آنها به هر طرز ممكن است .
معناى آيه : اى پيامبر ، با كافران و منافقان جهاد كن ، يعنى با كافران به جهاد ابتدايى در موقع اقتضاى مصلحت ، و جهاد دفاعى ، و با منافقان يعنى كسانى كه شواهدى بر نفاق آنها قائم مىشود به وعظ و اندرز و بىاعتنايى و طرد از مجتمع يا به دقت در اجراى حدود و تعزيرات دربارهء آنها به خاطر تخلّفات زيادى كه دارند . و ممكن است مراد از جهاد ، اعم از جهاد نظامى و اقتصادى و فرهنگى و تجارى باشد ، پس منافقان را نيز شمل مىشود . و كار را بر آنها سختگير ، و جايگاه آنها جهنم است و جهنم ، بد جاى بازگشتى است .
يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا وَلَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ وَ هَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا
ممكن است اين آيه تكرار بيان حادثهء عقبه باشد كه منافقان در خلوت ، كفر گفتند و اقدام به كار نافرجام نمودند و در آيهء 64 گذشت . و گفته شده كه : اشاره است بهحوادث ديگرى از كفر و ارتداد نهانى آنها ، زيرا بسا اتفاق مىافتاد كه در موارد نزاع و اختلافشان حتى در نزد برخى از مسلمين به ناگاه كفر مىگفتند و اسلامى را كه بر حسب ظاهر پذيرفته بودند علناً انكار مىكردند .
معناى آيه : آنها به خدا سوگند مىخورند كه چيزى نگفتهاند ، در حالى كه بىترديد ، سخن كفرآميز گفتهاند و پس از اسلامشان كافر شدهاند و به چيزى همت گماشتند كه به آن نرسيدند ، يعنى ترور پيامبر در عقبه و يا ايجاد فتنه و آشوب در مدينه .
وَمَا نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْنَاهُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ مِن فَضْلِهِ
تفسير روان (فارسى) — صفحة 303
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٠٣