خداوند هرگز آنها را نخواهد آمرزيد . مراد اين است كه طلب آمرزش و ترك آن يكسان است ، و در نتيجه ، طلب لغو است ، و در طلب هم يك بار و تكرار بسيار نيز مساوى است . و تعليق به هفتاد از باب مثال و به عنوان مبالغه است و عدد خصوصيت ندارد ، و نيز از باب تعليق به محال است مانند لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ [ زمر ، 65 ] و گرنه پيامبر براى چنين افرادى آمرزش نمىطلبد .
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَاللَّهُ لَايَهْدِى الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ
يعنى : آن محروميت شديد براى اين است كه آنها به خدا و فرستادهء او كفر ورزيدند ، و خدا هرگز گروه خارج از فرمان و متمرّد را هدايت نمىكند .
فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِاللَّهِ وَكَرِهُوا أَن يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِى سَبِيلِاللَّهِ
اين آيه تا هفت آيهء بعد دربارهء منافقان است كه در غزوهء تبوك با عذرهاى دروغين اذن عدم شركت گرفتند . يعنى اى پيامبر ، به جا گذاشتهشدگان از جنگ بهخاطر ماندن و بازنشستن بر خلاف رسولخدا شادمان شدند ، و آنها كراهت داشتند از اينكه با مالها و جانهاى خود در راه خدا جهاد كنند .
وَقَالُوا لَاتَنْفِرُوا فِى الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرّاً لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ
يعنى : و آنها به ياران خود هم گفتند : در هواى گرم حركت نكنيد . اى پيامبر ، اگر آنها فهم دقيق و دانش عميق داشته باشند به آنها بگو : آتش جهنم حرارتش بيشتر است . يعنى در يك جهاد حساس و خطرناك و ضرورى ، فرار از زَحف ، مستلزم آتش جهنّم فردا است و آن شديدتر است .
فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَلْيَبْكُوا كَثِيراً جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ
يعنى : در نتيجه بايد آنها در آيندهء عمرشان كمتر بخندند و بسيار بگريند ، يا در دنيا بخندند كه طبعاً اندك است و در آخرت بگريند كه بسيار خواهد بود ، به كيفر آنچه بهدست مىآورند از عقايد فاسده و رذايل اخلاق و محرّمات اعمال .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 308
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٠٨