و زير و رو شده ، سه شهر قوم لوط است كه بر سرشان وارونه شد .
تفسير :
أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ
يعنى : آيا بر آنها خبر و سرنوشت كسانى كه پيش از آنها در اعصار گذشته بودند نيامده ؟ مراد ، خبر وحشتزا و هشدار دهنده و تنبّه آورِ هلاكت آنهاست . يعنى خبر قوم نوح پيامبر كه چگونه خدا آنها را يكسره در ميان دريايى جديدالحدوث و نوظهور از آبهاى زمينى و آسمانى كه كوه و دشت و هامون را فرا گرفته بود غرق نمود . و خبر قوم عاد ، ملت هود پيامبر كه چگونه آنها را با وزش بادهاى سرد و مسمومكننده در مدت سه شبانهروز ريشه كن كرد . و خبر قوم ثمود ، امّت صالح پيامبر كه چهسان همه را با يك صيحهء آسمانى از پاى درآورد و نقش زمين نمود . و خبر قوم ابراهيم كه چگونه آنها را با كشتن نمرود و هجوم حيرتآور پشّه هلاك كرد . و خبر اصحاب مدين ، قوم شعيب پيامبر كه چهسان با ابرهاى آتشبار همه را بسوزانيد . و خبر مردم مؤتفكات يعنى سه شهر يا چندين روستاى مسكنهاى قوم لوط پيامبر كه چگونه جبرئيل همه را از عمق زمين بركند و بالا برد و وارونه ساخت و بر سطح زير و رو شدهاش بارانى از سنگ باريد .
أَتَتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلكِن كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
اين كلام در بيان علت هلاكت امم گذشته است . يعنى : پيامبرانشان براى آنها بيّنات آوردند ( شريعت و كتاب توأم با دلايل آشكار و براهين روشن ) . پس هرگز خدا بر آن نبود كه به آنها ستم كند ، و لكن آنها خودشان بودند كه به نفس خويش ستم مىكردند . زيرا پس از عرضهء بيّنات و اتمام حجت و تكرار در ابلاغ و مهلت كافى ، به لجاجت و عناد ، دعوت حق را نپذيرفتند و عذاب دنيوى متصل به عذاب ابدى را به جان خريدند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 300
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٠٠