[ فرار از جنگ حرام است ]
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلَا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبَارَ « 15 » وَمَن يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللّهِوَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ « 16 »
لغت و اعراب :
زَحَفَ - از باب مَنَع - : بر روى زانوها بهتدريج پيش رفت ، يا بچه روى ران خويش جلو رفت ، و كنايه است از حركت سپاه انبوهى كه از دور ديده مىشوند گويى با كندى پيش مىروند . زحفاً حال است از فاعل لقيتم يا كفروا يعنى متزاحفين . وَلّاه دُبُرَه : پشت كرد به او . تحرّف عنه : از او بهسوى ديگر منحرف شد . تحيّز الشىءُ : براى خود جايى برگزيد . فئة : گروه و جماعت . باء الى البيت : رجوع كرد . باء بغضب يعنى الى غضب .
تفسير :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلَا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبَارَ
يعنى : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، در مقام نبرد با دشمن آن گاه كه با كسانى كه كفر ورزيدهاند برخورد كرديد در حالى كه لشكرتان بهسوى آنها در حركتاند يا در حالى كه سپاه آنها بهسوى شما رو مىآورند ، پس هرگز به آنها پشت نكنيد ، يعنى از معركهء جنگ در هيچ شرايطى فرار نكنيد .
بايد دانست كه اين آيه مبيّن يك حكم كلّى مؤكّد است و آن حرمت گريز از ميدان جنگ است كه در فقه اسلامى به نام فرار از زَحْف از گناهان كبيره محسوب شده و در صدر اسلام مشروط بود به اين كه طرف مقابل بيش از ده برابر نباشد و فرار بيست نفر از دويست نفر دشمن گناه بود ، و پس از نزول تخفيف مشروط شد به اين كه طرف مقابل بيش از دو