لغت و اعراب :
إذ يغشّيكم متعلّق به « اذكر » مقدّر . غَشَّى الشىءَ و على الشىءِ : پوشانيد آن را .
نُعاس : خواب خفيف ، چرت زدن . أَمَنة مصدر است به معناى ايمنى ، و مفعولٌ له يغشّيكم است . رجز : نجس و پليد و پليدى . ربط على قلبه - از باب ضَرَب و نَصَر - : نيرومند و محكم كرد دل او را كه گويى با ريسمان بست . بنان : انگشتان و سرانگشتان . ذلك : اشاره به اهلاك و ذلّت آنهاست . شاقّه : با او مخالفت و دشمنى كرد . ذلكم اشاره به كيفر مذكور خبر مبتدا است بهتقدير « حكم اللَّه ذلكم » و « كم » علامتِ خطاب است . و أنَّ للكافرين عطف به آن است .
[ حفظ آرامش و برخورد شديد با كافران جنگجو ]
تفسير :
إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُم مِنَ السَّماءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُم بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَ لِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَ يُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ
سپاهيان اسلام بر حسب اتفاق در محلّى دور از آب بر تلّى از شن روان قرار گرفتند كه پاها در آن فرو مىرفت و راه رفتن مشكل بود ، و آب منطقه هم در اختيار مشركان افتاده بود ، به گونهاى كه همه بايد براى نماز تيمّم كنند . در اين بين خداوند حالت غيبى آرامشى در دلهايشان نازل كرد به گونهاى كه با شرايط نامساعد خواب خفيفى بر اغلب آنها غلبه كرد و برخى را هم حالت جنابت عارض شد و شيطان نيز پيوسته وسوسه مىكرد كه همه در حال حدث و جنابت كشته خواهيد شد . ناگهان بهخواست خداوند باران فراوانى فرو ريخت ، آب فراوانى جارى گشت و همه توانستند آب شرب و قابل استعمال ذخيره كنند ، وضو بگيرند و غسل كنند . اين آيه به اين حادثه اشاره مىكند .
معناى آيه : به ياد آريد آن هنگام را كه خداوند خواب سبكى را بر شما مسلّط مىكرد تا از سوى او به نوعى ايمنى و آرامش برسيد ، و در آن حال بر شما آبى از آسمان فرو مىريخت تا شما را به آن پاكيزه كند ، يعنى بدنتان را از كثافتها