واجب الوجود مستجمع جميع كمالات مساوى بيند و اين اعتقاد و بينش را به او نسبت دهد : « وَ اللَّهُ أَمَرَنَا بِهَا - اعراف ، 28 » .
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُم بَلِ اللَّهُ يُزَكِّيْ مَن يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا « 49 » انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْماً مُبِيناً « 50 »
تفسير :
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنفُسَهُمْ
يعنى : آيا ننگريستى به كسانى كه خودشان را ستايش و تعريف مىكنند ؟ !
كلام در مقام اظهار ذمّ و توبيخ از تزكيهء نفس و خودستايى است به نحو حكم كلّى خواه صدق باشد يا كذب . و آيه عمدتاً ناظر است به حال ملّت يهود كه همگى خود را تزكيه و تعريف مىكردند ؛ گاه مىگفتند : نَحْنُ أَبْنؤُاْ اللَّهِ وَ أَحِبؤاهُ [ مائده ، 18 ] ما فرزندان و دوستان خداييم . و گاه مىگفتند : لَن يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَن كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى [ بقره ، 111 ] هرگز در بهشت كسى جز يهود و نصارا وارد نخواهد شد . و گاه مىگفتند : لَن تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّآ أَيَّاماً مَّعْدُودَةً [ بقره ، 80 ] هرگز آتش جهنم جز چند روزى به ما نمىرسد ؛ و مراد چهل روز است به عدد ايّامى كه يهودىهاى صدر اول گوساله پرستيدند ، و چهل روز ، مدت سفر موسى بن عمران بهسوى طور بود براى دريافت تورات از حق تعالى .
بَلِ اللَّهُ يُزَكِّى مَن يَشَآءُ وَ لَايُظْلَمُونَ فَتِيلًا
« بل » اعراض از گفتار باطل آنهاست و بيان آن كه بشر را نرسد كه خودستايى كند در صورتى كه جاهل به حقايق و گرفتار خطايا و گناهان است . يعنى : بلكه خداوند است كه هر كه را بخواهد مىستايد ، زيرا دانا به همهء كمال و نقص است . و « لايظلمون » در بيان اين است كه خدا آنها را در روز قيامت به خاطر تزكيهء نفسشان عذاب خواهد نمود ، زيرا دروغى آشكار و تهمتى بر خداوند است و در اين تعذيب به اندازهء فتيلى ، يعنى شبيه نخ
تفسير روان (فارسى) — صفحة 78
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٧٨