شما عطف توجه كند و توبههايتان را بپذيرد ، و كسانى كه همواره پيرو شهوات نفساند ، يعنى كفّار و دشمنان دينتان ، اراده مىكنند كه شما از راه مستقيم به انحراف بزرگى كشيده شويد . يعنى نه فقط دربارهء زنها به انحراف افتيد بلكه همهء اعمال شايستهء شما شيطانى و نفسانى شود ، و فضايل اخلاقى شما به رذايل ، و توحيد و ايمان شما به شرك و كفر مبدّل گردد .
يُرِيدُ اللَّهُ أَن يُخَفِّفَ عَنكُمْ
اين آيه در بيان قانون كلى لحاظ رأفت و رحمت و حكمت در اساس شرايع آسمانى براى بشر است . معناى آيه : خداوند همواره در احكام و دستورات خود اراده دارد به شما تخفيف دهد و كار را سبك گيرد .
يعنى نه تنها در تشريع قانون متعه و تجويز عقد انقطاعى و اباحهء ازدواج با كنيزان ، بلكه در همهء تكاليف مىخواهد شما را به كمتر از استعدادتان مكلّف كند ؛ در اصول عقايد به كمتر از آنچه مىتوانيد بدانيد و عقد قلب نماييد ، و در صفات نفسانى به كمتر از آنچه توان تكامل داريد ، و در اعمال بدنى به كمتر از آنچه توان عمل داريد ، كه انجام واجبات و ترك محرّمات مطلقاً در مقابل توانتان ناچيز است ، و از اينرو دين شما شريعتى است سَمحه و سَهله ، و طبعاً مراحل بالاتر را به نحو استحباب مىطلبد كه نوعى از تخفيف است . و علاوه بر اينها فعليت همهء احكام الزامى را در موارد زيادى براى رعايت حال و امتنان از دوش شما برداشته ، نظير موارد خطا و نسيان و جهل قصورى ، و اكراه و اضطرار .
و مضافاً بر اينها در صورت ابتلا به مخالفت و استحقاق عذاب در دنيا و آخرت ، مكفِّراتى را از قبيل توبه و غيره قرار داده است ، و در صورت عدم توبه نيز مسألهء شفاعت را در آخرت مقرّر داشته ، و حتى پس از يأس از همه و انقطاع همهء وسايل ، سعهء رحمت الهى مورد رجا و اميد است .
وَ خُلِقَ الْإِنسَانُ ضَعِيفاً
يعنى : اين مراحل از ارفاق براى اين است كه انسان ذاتاً ناتوان آفريده شده است . در برابر هواهاى نفسانى ، استعداد مقاومتش اندك ، و در مقابل كشش رذايل ، قوام فضايلش كم ، و در پيش حملات شياطين انسى و جنّى نيروى دفاعيش ناقص است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 52
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥٢