تفسير :
وَ الْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَآءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ
يعنى : و نيز مُحصَنات از زنها بر شما حرام شده ، يعنى زنهاى شوهردارى كه بهوسيلهء ازدواج مصون از آسيب شيطان و نفس امّاره گشتهاند ، مگر آن كه آنها را بهوسيلهء برده گرفتن مالك شده باشيد . زيرا طبق دستور شرع در جنگ با كفّار اگر مسلمين كفّار را با همسرانشان اسير كنند عقد زوجيت آنها به هم نمىخورد و تمتّع از آنها به عنوان برده جايز نيست ، و اگر بدون شوهر اسيرشان كنند اسارت آنها به حكم طلاق شوى آنهاست ، و استثناى آيه در بيان اين فرض است كه بر اسيركننده حرام نيست .
كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
يعنى : حرمت طوايف پانزدهگانهء مزبور نوشتهء الهى است بر شما كه از علم ازلى نازل گرديده و در لوح محفوظ نوشته شده و سپس در اين كتاب آسمانى به منظور تشريع دائمى براى بشر نگارش يافته است .
وَ أُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَآءَ ذَ لِكُمْ أَن تَبْتَغُواْ بِأَمْوَالِكُم مُّحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ
يعنى : و براى شما غير طوايف پانزدهگانه ، حلال و مباح گرديد ، يعنى نكاح و استمتاع با آنها .
و عموم موصول « ما وراء ذلكم » بهوسيلهء ادلّهء خارجيه در مواردى تخصيص خورده ، زيرا غير از موارد پانزدهگانه زنهاى ديگرى نيز در شرع اسلام حرام است مانند محرمات به رضاع در غير دو مورد مذكور ، و جمع ميان زن و دختر برادر و خواهر او بدون اجازهء زن و محرمات بهوسيلهء احرام و با طلاق سهگانه و با طلاق نهگانه و با ملاعنه ، و محرمات سهگانه بهواسطهء لواط ، و با ظِهار ، و زنا با زوجهء غير ، و هكذا كه همه از عموم « ما وراء ذلكم » استثنا شده است و مخصِّص آنها كتاب و سنّت قطعيّه است .
و جملهء « أن تبتغوا » بيان « احلّ لكم » است ، يعنى حليت زنهاى ديگر بدين معناست كه
تفسير روان (فارسى) — صفحة 46
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٦