معناى آيه : و همان گونه كه تقسيم مال به نحو باطل در نظر مشركان مزيّن است ، در نظر بسيارى از مشركان كشتن فرزندان را شركاى آنها - يعنى بتان - مزيّن و آراسته كردهاند . و نسبت تزيين به بتان ، به لحاظ اين است كه عشق و محبت جاهلانهء آنها به بتان بود كه چنين اعمال پليد را براى آنها نيكو و مزيّن نشان مىداد .
لِيُرْدُوهُمْ وَ لِيَلْبِسُواْ عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ
يعنى : آن تزيين براى اين بود كه آنها را هلاك كنند ، يعنى به هلاكت معنوى اخلاقى ، و اتلاف اولاد و اموال دنيوى . و براى اين كه عقايد دينى آنها را مشتبه سازند و دين حقيقى و واقعى الهى را در صورت اين خرافات براى آنها نشان دهند . و يا آنچه را از سنّت ابراهيمى در ميان آنها پس از غلتيدن به شرك ، در طول تاريخ باقى مانده با آداب و رسوم جاهلى مخلوط نمايند .
وَ لَوْ شَآءَ اللَّهُ مَافَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ مَا يَفْتَرُونَ
يعنى : و اگر خدا مىخواست آنها چنين نمىكردند . يعنى اگر خدا ارادهء حتمى داشت كه آنها آلوده به اين خرافات نشوند نمىشدند ، لكن خداوند همهء بشر را در اعتقاد و عمل آزاد گذاشته و تنها به دعوت انشائى و امر و نهى تشريعى اكتفا كرده است . پس اى پيامبر ، فعلًا آنها را با همهء افترائاتشان واگذار . يعنى در فكر برخورد جدّى به نحو جهاد ابتدايى يا امر و نهى عملى مباش تا آن گاه كه توان تشكيل حكومت الهى پيدا كنى .
وَ قَالُواْ هذِهِ أَنْعَامٌ وَ حَرْثٌ حِجْرٌ لَّايَطْعَمُهَآ إِلَّا مَن نَّشَآءُ بِزَعْمِهِمْ
يعنى : و نيز از بدعتها و افتراهايشان اين است كه با اشاره به بخشى از چارپايان و كشت و زرع گفتند : اينها چهارپايان و كشت و زرعِ محجور و قدغن است و غير از كسى كه ما خود مىخواهيم - يعنى غلامان و پرستاران بتها - كسى نبايد از آنها بخورد . و معناى « بزعمهم » اين است كه اين تحريم تنها به گمان و ظنّ آنها بود و حجت و برهانى بر آن نداشتند .
وَأَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُهَا
يعنى : و نيز با اشاره به عدّهاى از چهارپايان ديگر - يعنى شترهاى سوارى - گفتند : اينها هم سوارشدنشان حرام شده است . مرادشان چند قِسم از شترها بود كه هريك را به خاطر
تفسير روان (فارسى) — صفحة 463
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٦٣