نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَّن نَشَآءُ
اين آيه جملهء مستأنفه و در ذكر الطاف خدا دربارهء صالحان بشر است و در بيان اين كه ابراهيم نيز از آنها بود . يعنى : آرى كسى را كه ما بخواهيم ، به درجاتى بالا مىبريم . و خواستن خداوند گاهى به ارادهء ازلى و اقتضاى تكوينى نظام ادارهء بشر و به تَبَع نظام اتمّ صفحهء وجود است ، و گاهى به واسطهء پذيرش اختيارى بشر است تكاليف توجيه شده بهسوى او را ، هرچند وجه اول ، ملازم وجه دوم نيز هست ، نظير انبيا و معصومان عليهم السلام .
و مراد از « رفع درجات » درجات معنوى ايمان و عقايد و سجاياى فاضلهء انسانى و عملهاى شايستهء خارجى است . و ابراهيم را علاوه بر مراحل تكوينى ، در مناصب انشائى نيز ترفيع درجه داده بود ؛ نخست منصب نبوت و رسالت و سپس منصب امامت بخشيده و از آنجا به كرامت خلّت ارتقا داده بود .
إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ
يعنى : به يقين پروردگار تو داراى حكمت و علم است .
اعطاى مراتب كمال تكوينى يا تشريعى به برخى از آنها بر مبناى حكمت و دقت و متانت و اتقان صنع در مرحلهء تكوين و تشريع و روى علم كامل محيط به همه چيز است .
وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ كُلّاً هَدَيْنَا وَنُوحاً هَدَيْنَا مِن قَبْلُ وَمِن ذُرِّيَّتِهِ دَاوُدَ وَسُلَيْمَانَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَى وَهَارُونَ وَكَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ « 84 » وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ « 85 » وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطاً وَكُلّاً فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ « 86 » وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ « 87 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 407
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٠٧