دين حق و شريعت وقت خويش است به واسطهء وسوسههاى شياطين و يارى نفس امّاره گم كرده و در واقع متحيّر و آواره از راه سعادت است ، خواه به باطلهاى خود معتقد باشد يا در شك و ترديد به سر برد ، و هرچه ياران انسانىِ او از پيامبر وقت و مسلمين ، او را بهسوى دين و كتاب آسمانى دعوت مىكنند از فرط گمراهى و عناد و پيروى هوا نمىپذيرد و گويى نمىشنود .
قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَ أُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ
يعنى : اى پيامبر ، در برابر گرايش آنها به كفر و هدايت شياطين جنّى و انسى بگو : به يقين و بىترديد هدايت خداوند همان هدايت مستقيم و اصيل و صحيح است . و نيز بگو : ما مأموريم كه تسليم پروردگار جهانيان شويم . يعنى خدا به وسيلهء پيامبران مرسل و عقل و خرد ، ما را فرمان داده كه در مقابل ذات اقدس او كه همهء جهانيان از آنِ او و تحت تربيت اويند سر تسليم فرود آوريم و شريعت اهدايى او را بپذيريم نه هدايت تحيّرآور شياطين را .
وَ أَنْ أَقِيمُواْ الصَّلَاةَ وَ اتَّقُوهُ وَ هُوَ الَّذِى إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ
يعنى : و نيز به ما دستور رسيده كه بايد نماز را برپا داريد و از او - يعنى خداوند - پروا كنيد ، و اوست كسى كه بهسوى او گردآورى مىشويد .
مراد از « پروا » انجام همهء واجبات و ترك همهء محرمات است ، و چون نماز اهمّ همهء تكاليف است جداگانه ذكر شده . و مراد از گردآورى نزد او اجتماع بشر مقدمتاً در عالم برزخ است كه اكثريتشان پيش از نفخهء اول صور به تدريج و باقى به نفخهء اول صور يك مرتبه در آنجا حاضر مىشوند ، و از آنجا به نفخهء دوم راهى قيامت مىشوند و به نفخهء سوم براى حساب و داورى در محكمهء الهى اجتماع مىكنند .
وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَيَوْمَ يَقُولُ كُن فَيَكُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ « 73 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 397
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٩٧