آمدند ، بگو : سلام بر شما . يعنى خود در وقت ملاقات سبقت به سلام بجوى و يا از جانب ما به آنها سلام گوى . و نيز بگو كه پروردگار شما بر عهدهء خويش رحمت را مقرر داشته است .
بدين معنا كه رحمت ثابت در علم ازلى خود را تنزّل داده تا در لوح محفوظ نگاشته و يا در كتابهاى آسمانى پيامبرانش نوشته است .
أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنكُمْ سُوءَ ما بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنم بَعْدِهِ وَ أَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
يعنى : رحمتى كه بر مؤمنان مقرّر داشته اين است كه هركس از شما كار زشتى و ناروايى از روى جهالت انجام داد ، آن گاه پس از ارتكاب آن توبه نمود و اصلاح كرد ، بىترديد خدا نسبت به او بسيار آمرزنده و مهربان است .
مراد از « عمل سوء » در آيه گناهان غير شرك و كفر است ، زيرا توجه كلام بهسوى مؤمنان است . و مراد از « جهالت » نادانى و كار ناروا و ناپسند است كه شامل گناهان عمدى مؤمن هم مىشود ، زيرا نوعاً اين قسم گناه از مؤمن از روى جهل و غفلت به عظمت و مقام خدا و يا به مفاسد فردى و اجتماعى عمل ، يا به كيفر دنيوى و اخروى آن صادر مىشود .
وَ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْأَيَاتِ
« كذلك » اشاره است به آياتى از اين كتاب كه رفتار مطيعان و مجرمان و سرنوشت سعادت آفرين و شقاوتآور آنها را روشن كرده و مشبّهٌ به مصداق و مشبَّه كلى است و كلام از قبيل تشبيه كلى به فرد است ، و از اين طرز بيان در اين كتاب بسيار است .
معناى آيه : و ما آيات كتاب خود را پيوسته اين گونه تفصيل مىدهيم ، يعنى حقّ را از باطل ، و مؤمن را از كافر ، و صالح را از ناصالح جدا مىسازيم .
وَلِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ
يعنى : اين روش براى اهداف والايى است و براى اين است كه راه گنهكاران روشن شود و ابهام و اجمالى در آن نباشد و معلوم شود كه راه آنها عبارت است از خروج از فرمان خدا ، مخالفت پيامبران الهى ، انحراف از صراط مستقيم شرع و عقل ، ترك تكاليف الهى ، اتخاذ راه باطل ، پيروى از شيطان و هواى نفس و گمراه كردن جامعه از راه حق .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 381
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٨١