لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا
يعنى : براى آنها بهشتها و باغهايى است كه از زير ساختمانها و درختان آنها نهرهايى از اصناف مايعات جارى مىگردد ، در حالى كه آنان در آنجا به نحو ابديت و هميشگى جاودانند .
رَّضِىَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
خداوند از آنها راضى و خشنود شده ، يعنى : در نتيجهء اعمال قلبى و بدنى آنها در دنيا ، خشنود شده و آنها هم در دنيا و خاصه در آخرت از خداوند راضى و خشنودند . و اين است كاميابى بزرگ .
لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا فِيهِنَّ
« مِلك » به كسر ، به معناى ملكيت است و به ضمّ ، به معناى حاكميت ، و اين لفظ مىتواند از هر دو معنا حكايت كند . پس معناى آيه اين است : مِلكيت حقيقى و سلطهء تكوينى بر آسمانها و اين زمين و بر آنچه در ميان آنهاست از جماد و نبات و حيوان و انسان و جن و مَلك از آنِ خداست . و مالكيت و حاكميت واقعى بر همهء ذوىالعقول نيز از آنِ اوست . و هر دو معنا ذاتى و ابتدايى و استقلالى و دائمى و بدون انتقال از غير و شركت غير و دخالت غير است ، جز آنها كه خود تحت فرمان اويند .
وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ
و او بر همه چيز تواناست . يعنى : قدرت او اعمّ است از آنچه ذكر شد ، و خلقت و حفظ و اداره و تدبير و افناى همهء آنها شعبهاى است از آن قدرت و شاخهاى است از آن توان ، زيرا همه چيز را با يك اراده كه كاف و نون از آن حكايت دارد ايجاد كرده ، و روزى همه را با يك اراده به هم مىريزد ، و اگر بخواهد روزى با يك اراده نابود مىسازد وَ مَآ أَمْرُنَآ إِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ [ قمر ، 50 ] .
جلّ الخالق و قدرته ، و الحمد للَّهرب العالمين .
* * *
تفسير روان (فارسى) — صفحة 336
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٣٦