مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَا أَمَرْتَنِي بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ وَكُنتُ عَلَيْهِمْ شَهِيداً مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهيدٌ « 117 » إِن تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِن تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ « 118 »
اعراب :
أن اعبدوا اللَّه تفسير موصول يا تفسير ضمير مجرور « به » است ولى تقدير « و هو أن اعبدوا اللَّه » نيست بلكه به تقدير مضاف است يعنى « و هو قول أن اعبدوا اللَّه » زيرا خدا به عيسى نگفته « اعبدوا اللَّه ربّى و ربّكم » بلكه گفته « قل للنّاس اعبدوا اللَّه ربّى و ربّكم » .
تفسير :
مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَآ أَمَرْتَنِى بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّى وَ رَبَّكُمْ وَ كُنتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَّا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِى كُنتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ وَ أَنْتَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ شَهيدٌ
يعنى : اى خدا ، من به آنها جز آنچه را كه به من فرمان دادى نگفتم و آن اين بود كه به آنها بگويم خدايى را كه پروردگار من و پروردگار شماست بپرستيد و عبادت كنيد - يعنى و اين پيام را رساندم - و من گواه حال آنها بودم مادامى كه در ميانشان بودم ، و چون مرا به سوى خود برگرفتى ، يعنى در حال زندگى به عالم بالا بردى ، يا در وقت مرگ قبض روحم نمودى ، تو خود مراقب حال آنان بودى و تو بر هر چيزى گواهى يا نزد هر چيزى حاضر و شاهدى .
بدان كه شهادت عيسى به حال امت خود در دنيا مبنى بر قاعدهاى است كلى و آن اين است كه معصومان هر جامعه و ولىّ امر آنها در عصر خود ، خواه در ميانشان باشند و سلطهء ظاهرى برآنها داشته باشند يا معزول و مقهور باشند و يا غايب و در پشت پرده باشند ، گواه
تفسير روان (فارسى) — صفحة 334
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٣٤