فَإِن كَانُواْ أَكْثَرَ مِن ذَ لِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِى الثُّلُثِ
يعنى : و اگر بيش از يك نفر باشند ، مثلًا دوتا برادر يا بيشتر يا دوتا خواهر يا بيشتر يا از هر دو جنس لكن همه از طرف مادر باشند همهء آنها در ثلث مال شريكاند ، يعنى يك سوم ماتَرَك ميت از آنِ آنهاست كه بالسويه ميانشان قسمت مىشود . و حكم برادر و خواهر يا برادران و خواهران پدر و مادرى و يا پدرىِ تنها در آيهء آخر اين سوره ذكر شده است .
و فرض اين كلام اين است كه ميت غير از اين طبقه وارثى ندارد ، زيرا طبقهء قبلى را كلمهء « كلاله » نفى كرد و نوبت به طبقهء بعدى هم با وجود برادر و خواهر نمىرسد و در نتيجه مابقى تركه بلا مالك مىماند ؛ و اين ظاهر آيه است ، لكن از سنت قطعى استفاده مىشود كه در هر دو صورت ، مازاد از فرض كتاب اللَّه يعنى باقى تركه به حكم سنت به آنها برمىگردد .
مِنم بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّ وَصِيَّةً مِّنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ
يعنى : ثبوت حصّهء سُدس يا ثلث براى برادران و خواهران امّى نيز پس از بيرون كردن وصيت و دَين است در صورتى كه وصيت و دين براى ورثه ضرر آفرين و زيانآور نباشد ، نظير آن كه ميت در حال مرگ همهء مال را براى غير وارث وصيت كند ، يا وصيت را تنها به قصد اضرار انجام دهد ، و يا ثبوت دين به اقرار ميت باشد و ثابت گردد كه وى به قصد اضرار به ورثه اقرار نموده است ؛ كه در اين فروض ، وصيت و دين از اصل مال اخراج نمىشود . و توصيهء مزبور سفارشى است از جانب خدا ، و خدا دانا به همهء اعمال ، و بردبار با متخلفان است .
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ « 13 » وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ ناراً خَالِداً فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ « 14 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 31
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣١