سهتاست و در عين حال يكى است ، مثل اينكه گفته مىشود زيد فرزند عَمرو انسان است .
عنوان زيد و فرزند عَمرو و انسان سهتاست و موجود در خارج يكى است .
وَ مَا مِنْ إِلهٍ إِلَّآ إِلهٌ وَاحِدٌ
اين جمله در رد گفتار آنهاست . يعنى : هيچ معبودى نيست جز معبودى يگانه .
مراد اين است كه خداى واجبالوجود ، يگانه است و به هيچ وجه قابل تجزيه نيست ، و هر صفت ذاتى كه بر او اطلاق شود سبب تعدد ذات و صفت نمىشود ، بلكه ذات و صفت در او وحدت وجودى دارد و هر چه از اوصاف عديدهء جلال و جمال نيز بر او منطبق گردد سبب تعدد نمىشود . پس او ذاتى است كه به هيچ وجه قابل انقسام و تجزيه نيست نه در خارج و نه در عالم فكر و عقل .
مفسّر عظيمالشأن عالم تشيع علامهء طباطبايى در تفسير شريف خود پس از ذكر سخنان باطل و غيرمعقول اهل تثليث فرموده : و از اين جهت برخى از مبلّغان نصارا گفتهاند كه مسألهء تثليث از مسائلى است كه از گذشتگان به ما رسيده و با بحث عقلى و موازين علمى قابل حل نيست . سپس فرموده : اين گوينده ، متنبّه نشده كه بر محقّق است هر ادعايى كه به گوشش بخورد مطالبهء دليل كند خواه از اسلاف باشد يا از اخلاف آنها .
وَ إِن لَّمْ يَنْتَهُواْ عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
يعنى : و اگر آنها از آنچه مىگويند از تعدد اقانيم و تكثّر و تثليث در مسألهء الوهيت ، باز نايستند و از آن عقايد فاسد دست برندارند بىترديد كسانى از آنها را كه كافر شدهاند عذابى دردناك در آخرت خواهد رسيد .
ظاهر اين كلام اين است كه برخى از آنها كافر و برخى غير كافرند . و شايد اشاره به اين است كه نقل مىشود برخى از دانشمندان مسيحى معتقد به تثليث نيستند ، بلكه معتقدند كه مسيح بندهء خدا و پيامبر او بوده است .
أَفَلَا يَتُوبُونَ إِلَى اللّهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَهُ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
استفهام براى انشاى تعجب و استبعاد و انزجار از حال آنها و ترغيب به توبه است . يعنى : پس چرا فرقههاى متعدد و مخالف توحيد از نصارا به سوى خداى
تفسير روان (فارسى) — صفحة 290
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٩٠