اين آيه تا قريب ده آيهء بعد ، در بيان حال يهود و نصارا و سوء عقايد و اعمال و كفر و فسق آنهاست ، و گويى در توضيح آيهء قبل است كه اگر عناوين چهارگانهء فوق محتواى ايمانى نداشته باشند كبائر زير پديد مىآيد . و يا در بيان جملهء ( لستم على شىء ) پيش از آن آيه است كه اگر دو كتاب را درست اقامه نكنند چه نتيجهاى مىبخشد .
معناى آيه : واقعيت اين است كه ما از بنىاسرائيل پيمان محكم گرفتيم يعنى بر اينكه توحيد خدا را بپذيرند و دين الهى را از اصول و فروع معتقد شوند و به كار بندند ، و به منظور ابلاغ و اجراى اين پيمان پيامبرانى به سوى آنها فرستاديم كه اول آنها يعقوب يعنى همان اسرائيل و در اواخرشان عيسى بن مريم است .
كُلَّمَا جَآءَهُمْ رَسُولُ م بِمَا لَاتَهْوَى أَنفُسُهُمْ فَرِيقاً كَذَّبُواْ وَ فَرِيقاً يَقْتُلُونَ
يعنى : در طول تاريخ حياتشان هر بار فرستادهاى دستورى را از ما كه موافق هواى نفس آنها نبود برايشان مىآورد يعنى واجباتى را كه خلاف ميلشان بود و محرّماتى را كه موافق طبعشان نبود ، گروهى از رسولان ما را تكذيب مىكردند و گروهى را مىكشتند ، يعنى آن حكم را رد و آورنده را تكذيب مىكردند و يا به قتل مىرساندند .
وَحَسِبُوا أَلَّا تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَصَمُّوا ثُمَّ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَصَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ « 71 »
لغت و اعراب :
فتنه : عذاب ، ضلالت ، امتحان . عَمِىَ بصره - از باب عَلِم - : به كلى كور شد ، به كلى كوردل شد . صمّ - از باب مَنَع - : كر شد . كثير بدل از واو جمع در دو فعل پيش از خود است .
تفسير :
وَ حَسِبُواْ أَلَّا تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُواْ وَ صَمُّواْ
تفسير روان (فارسى) — صفحة 287
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٨٧