يعنى : برخى از آنها ميانهرو هستند و غور در كفر و فسق ندارند ، و يا معتدل در رفتار با مسلميناند و غور در عداوت ندارند ، و يا مستقيم در عقايد و عملاند كه منطبق بر مسلمين آنها مىشود و بسيارى از آنها بد عمل مىكنند . و ذكر مقتصدين در اينجا براى رعايت عدل و انصاف در مقام بيان است كه عدهاى هر چند خودشان اندك و حسنشان نِسبى باشد حقشان مراعات شود .
بدانكه ظاهر اين آيه اين است كه اگر اهل كتابَين هر چند به اسلام نمىگرويدند لكن به كتاب واقعى خود و به آنچه به آنان از احكام پيش از اسلام رسيده به نحو كامل عمل مىكردند دنيايى آباد و مرفّه داشتند و در وفور نعمت حق قرار مىگرفتند هر چند در آخرت مسئوليت عظيم عدم پذيرش اسلام را داشتند .
يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِن رَبِّكَ وَإِن لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ « 67 »
تفسير :
يأَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَآ أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ
دقّت منصفانه در اين آيهء مباركه ، و اهميت متعلّق امر « بلّغ » در آن ، و تهديد رسول اسلام از ترك امتثال فرمان و ابلاغ رسالت آن ، و وعدهء حفظ و حراست و تضمين نگهدارى رسول مبلّغ از آسيب و ضررهاى مردم ، و تأكيد در حرمان مخالفان و منكران ، عظمت و بزرگى مأمورٌ به و جايگاه خطير متعلَّق امر و ارتباط كامل آن با اساس دين و ركنيت آن در ابلاغ رسالت الهى را روشن مىكند . يعنى اين جهات اثبات مىكند كه آيهء شريفه دربارهء خلافت و جانشينى پيامبر اسلام پس از ارتحال اوست . علاوه بر آنچه در روايات فريقين آمده و در نصوص و اخبار فوق تواتر از اهل بيت وحى عليهم السلام رسيده كه اين آيه در حجّة الوداع در آخرين سفر حج پيامبر اسلام ، دربارهء نصب على بن ابى طالب عليه السلام براى خلافت و
تفسير روان (فارسى) — صفحة 283
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٨٣