تفسير :
وَ قَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ
يعنى : و طايفهء يهود گفتند : دست خداوند بسته است .
در منشأ صدور اين سخن از آنها گفته شده كه آنها قائل به نسخ احكام نبودند و آن را نوعى بسته بودن دست خدا مىدانستند . و يا آن كه پس از ظهور اسلام و مخالفت آنها با پيامبر اسلام و ردّ دعوت او ، خداوند زندگى را بر آنها تنگ كرد و آنها اين را براى خدا بخل پنداشتند . و ياآن كه مىگفتند در آخرت خداوند نسبت به عذاب يهود جز به اندازهء زمان گوسالهپرستى آنها دستش باز نخواهد شد . و يا آن كه خدا در كتاب مسلمين از مردم وام خواسته است . و يا آن كه مىگفتند اغلب دوستان خدا از پيامبران و پيروان آنها فقير و كم بضاعتاند ؛ و امثال اين امور سبب گفتار آنها بود . و حاصل آن كه خدا را بخيل مىدانستند .
و برخى برآن اند كه به عنوان استهزا مىگفتند ، يعنى كارهاى خدا را در عالم تكوين كه به ظاهر نشانهء امساك است مسخره مىكردند .
غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُواْ بِمَا قَالُواْ
يعنى : بسته باد دستهاى آنها و دور باشند از رحمت خداوند به سبب آنچه گفتند .
پس اين دو جمله براى انشاى نفرين است مانند قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ [ توبه ، 30 ] . و محتمل است اخبار از ماضى باشد و كنايه از اينكه آنان خود روح بخالت دارند و اكثرشان سخت بخيل و از قديم مطرود درگاه حق اند . و محتمل است اخبار از مستقبل باشد ، يعنى دستهاى آنها در جهنم بسته خواهد بود و مطرود از رحمت حق خواهند شد .
بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنفِقُ كَيْفَ يَشَآءُ
يعنى : چنين نيست كه مىگويند ، بلكه هر دو دست خدا باز است .
و اين تعبير كنايه از غايت جود و كرم خداوند است نه آن كه نعوذ باللَّه او جسم و داراى عضو خاصّى است . هرگونه كه بخواهد يعنى و هر چه را هم بخواهد انفاق مىكند . مراد اين است كه به دوستان و دشمنانش در دنيا انفاق مىكند . و انفاقش تنها از مال نيست ، زيرا نعمت وجود را بر ذرات عالم هستى از جماد و نبات و حيوان و انسان و جنّ و ملك او داده
تفسير روان (فارسى) — صفحة 279
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٧٩