لغت و اعراب :
طيّب : پاكيزه يعنى آنچه طبع انسان از طريق حواس ظاهرى يا باطنى آن را مىپسندد ، مقابل خبيث يعنى آنچه طبع از آن تنفّر دارد . و نيز به معناى حلال شرعى . جوارح : جمع جارحة يعنى حيوان درنده ، حيوان شكارى . كلَّبَ الكلبَ : شكار كردن را ياد داد به سگ ، مُكلِّب : معلّم سگ شكارى ، متّخذ الكلاب للصيد . و ما علّمتم عطف است به طيّبات به تقدير صيدُ ما علّمتم ، و يا مبتداست خبرش فكلوا . ضميرِ عليه راجع است به ما أمسكن .
تفسير :
يَسْأَلُونَكَ مَاذَآ أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ
ظاهر اين آيه به قرينهء عطف « ما علّمتم »
سؤال از خوراكىهاست ، و ممكن است مراد اعم باشد از همهء آنچه انسان در دنيا از آن نفع مىبرد .
معناى آيه : اى پيامبر ، از تو مىپرسند چه چيزى از خوراكىها يا چه چيزى از امتعهء دنيوى بر آنها حلال شده ؟ بگو : همهء پاكيزهها براى شما حلال شده ، يعنى آنچه از خوراكىها كه مطابق ميل و پسند طبع است ، يا آنچه از امتعه و اشياء اين عالم از خوراكى و پوشاكى و مسكن و همسر و مركب و غيره كه موافق طبعتان باشد . و محتمل است مراد از « طيّبات » نيز اعم از امور مادى و معنوى باشد ، نظير علوم مختلف و فنون متنوع بشرى .
وَ مَا عَلَّمْتُم مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ
يعنى : و نيز بر شما حلال شد صيد حيوانات درندهاى كه آنها را آموختهايد در حالى كه شما شكارآموز سگها باشيد ، يا در حالى كه صاحب سگهاى شكارى باشيد ، بدين معنا كه حيوان شكار كننده سگ باشد . و در حالى كه از آنچه خدا به شما آموخته بدانها تعليم دهيد ، يعنى همانگونه كه خداوند به شما فرمانبرى را پس از فرمان دادن با الفاظ يا با اصوات و اشارات ، ياد داده شما هم به آنها نيز چنين كار را ياد دهيد بهگونهاى كه چون
تفسير روان (فارسى) — صفحة 213
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢١٣