بترسيد . و امروز است كه براى شما دينتان را كامل كردم ، يعنى احكام و معارف و قوانين آن را به اكمال رساندم ، و نعمت خود را يعنى نعمت معنوى دين الهى و كتاب آسمانى را كه از آنِ من و از جانب من است و احدى را از انس و جن در انشاء و تشريع و انزال و ابلاغ آن دخالتى نيست بر شما كامل نمودم ، و اسلام را براى شما جامعهء بشرى ، از حال تا انقراض نسلتان به عنوان دين حقيقى و آيين ابدى برگزيدم و بدان راضى شدم .
فَمَنِ اضْطُرَّ فِى مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لّاِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
يعنى : پس از ثبوت حكم حرمت بر اعيان گذشته ، اگر كسى در حال گرسنگى و يا زمان قحطى ناچار از خوردن آنها شود ( يعنى خوراكى غير آنها نباشد و اگر نخورد گرفتار هلاكت يا مرض مىشود ) در صورتى كه مايل به گناه نباشد ، خداوند بسيار آمرزنده و مهربان است ، يعنى در چنين فرضى خوردن آنها حلال مىشود . و مراد اين است كه بيش از حد ضرورت نخورد و يا آن كه گرفتاريش در راه گناه نباشد ، مثلًا در سفر حرام ، صيد حرام ، قيام عليه حكومت حقّه ، دزدى و غيره .
بدانكه عنوان اضطرار را در فقه اسلامى عنوان ثانوى گويند ، مانند عنوان خطا و نسيان و اكراه ، و اينها عناوينى است كه چون بر ترك واجبى منطبق شوند وجوب آن ، و چون بر فعل حرامى منطبق گردند حرمت آن برداشته مىشود . يعنى اگر كسى مضطرّ و مُكرَه شد به ترك روزه و خوردن آن ، وجوب روزه برداشته مىشود ، و يا مضطرّ و مُكرَه شد به فعل حرام و خوردن ميته و مانند آن ، حرمت ميته رفع مىشود ، و البته به جاى آنها حكم الزامى ضد آنها مىآيد ، يعنى روزه حرام و ميته واجب مىشود .
يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُم مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ « 4 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 212
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢١٢