شىء محروم و ممنوع نمود ، او را از تجاوز به او باز داشت . ألم نمنعكم به تقدير « ألم نجعلكم ممنوعاً من ضررهم » .
تفسير :
الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللَّهِ قَالُواْ أَلَمْ نَكُنْ مَّعَكُمْ
ريشهء نفاق منافقان علاوه بر ضعف ايمان درونى ، سالم بودن از ضرر مسلمين و كفار و طمع وصول به دنيا و غنائم از طرفين بود ، از اين رو در جنگها كه به حسب ظاهر با مسلمين بودند عكسالعمل كارشان در صورت غلبهء هر يك از طرفين متفاوت بود كه در اين آيه به اين مطلب اشاره شده است .
معناى آيه : منافقان كسانى هستند كه پيوسته انتظار شما را مىكشند ، يعنى پيشامد جنگ را براى شما انتظار مىبرند ، پس اگر در جنگى از جانب خداوند براى شما ظفر و پيروزى رسيد ، غالب شديد و اسير گرفتيد و غنائمى حيازت نموديد و نوبت تقسيم غنيمتها شد و از شما حسّ بىميلى و سوءظن به نفاق خود نمودند ، به طمع غنيمت و تبرئهء خود از اظهار ضعف و براى دفع سوءظنّ شما مىگويند : مگر با شما نبوديم و همراه شما نمىجنگيديم ؟ يعنى پس ما هم بايد علىالسويّه از افتخارات پيروزى و غنائم جنگى بهرهمند شويم .
وَ إِن كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُواْ أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَ نَمْنَعْكُمْ مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ
يعنى : و اگر از پيروزى ، كافران را نصيبى حاصل آيد ، به آنها مىگويند : آيا ما بر شما در سخن و منطق غالب نبوديم و شما را از اينكه ايمان آوريد و داخل مؤمنين گرديد مانع نمىشديم ، كه طبق همان سخن ما پيروز شديد ؟ و يا آن كه آيا در جنگهايى كه مسلمين بر شما پيروز مىشدند ما نبوديم كه بر شما غالب مىشديم ولى مسلمانها را از قتل عام و گرفتن همهء اموال شما و وخامت عاقبت آن برحذر مىداشتيم و آنها را از اضرار و آسيب شما مانع مىشديم ؟ يعنى پس ما را هم از غنائمى كه نصيبتان شده برخوردار سازيد .
بدان كه در اين آيهء مباركه خداوند پيروزى مسلمين را به خود نسبت داده و پيروزى كفار را نصيبى براى كفار خوانده ، يعنى به خود كفار نسبت داده ، و اين بدان جهت است كه
تفسير روان (فارسى) — صفحة 168
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٦٨