لغت و اعراب :
[ عزت براى خدا و آيات خدا ]
الذين صفت المنافقين در آيهء قبل است . دون : پايين در مقابل بالا ، و جلو در مقابل عقب ، و نيز به معناى غير ، و آن حال است از فاعل يتّخذون به تقدير متجاوزين عن المؤمنين .
عزّت : غلبه و شكستناپذيرى . خاضَ الشىءَ - از باب نَصَر - : داخل شد در آن . آيات اللَّه : آيههاى قرآن يا مطلق معجزات پيامبر . يكفر بها و يستهزأ بها هر دو حالاند از آيات .
تفسير :
الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَآءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ
يعنى : آن منافقانى كه اين صفت دارند كه كافران را به جاى مؤمنين و با رها كردن آنها ، براى خود اوليا اتخاذ مىكنند ، يعنى دوستان و ياوران و سرپرستان قرار مىدهند .
أَيَبْتَغُونَ عِندَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا
استفهامى انكارى و توبيخى است ، يعنى آيا عزت را در زندگى خود در نزد آنها مىجويند ؟ ! و از عقايد خرافى و اخلاق خشن و سيرههاى جاهلى و بتهاى ساختگى آنها عظمت و اقتدار و غلبه جستجو مىكنند ؟ ! بلكه حقيقت اين است كه عزّت ، يعنى اقتدار و شكستناپذيرى ، يكسره از آنِ خداوند است . و معناى « جميعاً » اين است كه علاوه بر آن كه قدرت بر همه چيز و عدم مغلوبيت از آنِ اوست ، هر عزت و توانايى در هر موجودى باشد از آنِ خدا و هديهء اوست و مىتواند در هر آنى بازستاند .
وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِى الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ ءَايَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَ يُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُواْ مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُواْ فِى حَدِيثٍ غَيْرِهِ
آنگاه كه پيامبر اسلام در مكّه بود و خود و ياران اندكش با مشركان مخلوط بودند طبعاً در مجالس و مجتمعات گاهى با هم اجتماع داشتند ، مشركان با پيامبر و برخى از يارانش جرّ و بحث مىكردند و گاهى سخنان پيامبر و آيات قرآن و روش اخلاقى او را به باد مسخره مىگرفتند . آيهاى در سورهء انعامِ مكى ، خطاب به پيامبر و مسلمين بدين مضمون نازل گرديد كه مسلمين در هر مجتمعى باشند ، چون بشنوند كه مشركان مشغول انكار و استهزاى آيات خدا هستند از آن محل اعراض نمايند و دور شوند تا آنگاه كه آنها در سخن