به حالات مختلف و افراد متبادل آنها باشد مانند طايفهء يهود كه ابتدا به موسى ايمان آوردند ، سپس به اغواى سامرى كافر شدند و دوباره به عيسى ايمان آوردند و سپس به پيامبر اسلام كافر شدند و بعد به كفرشان شدت بخشيدند . و اين معنا بسيار مستبعد است . و بنابر هر دو معنا ظاهر آيه اين است كه پس از كفر اخير اگر فرضاً توبهء جدى هم تحقّق يابد قابلقبول نيست ، و اين بر خلاف آيات ديگر و ادلّهء روايى قطعى است كه بر هيچ انسانى تا دم مرگ درِ توبه بسته نيست . پس بايد گفت كه اطلاق آيه به لحاظ آن است كه طبع اينگونه افراد اقتضاى توبه ندارد و يقيناً توبه نمىكنند تا مورد عفو قرار گيرند .
بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا
يعنى : اى پيامبر ، به منافقان مژده ده ، يعنى خبر غمانگيز و اسفبار ده كه به عنوان استهزا مژده اطلاق شده ، به اينكه بىترديد آنان را عذابى است دردناك ، يعنى از آغاز مرگ و عالم برزخ و قيامت تا جهنم ابدى .
و ذكر منافقان در اين آيه به دنبال آيهء قبل مفيد اين است كه اين منافقان همان كسانى هستند كه ميان خود و خدا چندين بار ايمان و كفرشان تبادل يافته ، سپس مستقر در كفر شدهاند .
الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَيَبْتَغُونَ عِندَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ للَّهِ جَمِيعاً « 139 » وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعاً « 140 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 165
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٦٥