را با مقام قدس الهى انباز كرديد ، و ظالم به خودتان كه عقايد خود را با اين اعتقاد پليد آلوده ساختيد و كرامت انسانى خود را خدشهدار نموديد ، و ظالم به نسل آيندهء خود كه اين عقيدهء باطل و سيرهء عملى زشت را در ميان آنها به ارث گذاشتيد ، و ظالم به پيامبران آينده كه بايد در طول تاريخ مبارزهء طاقتفرسايى براى زدودن اين شرك انجام دهند .
« ثُمَّ عَفَوْنَا عَنكُمْ مِّن بَعْدِ ذَ لِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ »
يعنى : آنگاه ، پس از ارتكاب اين خطاى عظيم ، از شما به خاطر توبه و پشيمانى درگذشتيم شايد در آينده سپاس گزاريد و ديگر به اينگونه گناهان و ناسپاسىها آلوده نشويد .
تفسير :
« وَ إِذْ ءَاتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَ الْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ » ( 53 )
يعنى : و به خاطر آوريد هنگامى را كه در كوه طور به موسى كتاب و فرقان داديم ، شايد شما هدايت يابيد .
مراد از « كتاب » ، حقيقت تورات است كه رهين كتابت در ورق و تكلّم به زبان و تصور در ذهن نيست و اطلاق اسم كتاب بر آن به لحاظ مكتوب بالفعل بودن در آن لوح محفوظ يا مكتوب بالقوه بودن آن در صفحات توراتهايى است كه پس از موسى نگاشته شده است . در روايات آمده كه خداوند تورات را در كوه طور از آغاز تا پايان ، در سه شبانهروز با صدايى كه خود آفريده بود به گوش موسى بخواند و موسى همه را در يك حال خاص مانند قيام مستمر فرا گرفت و حفظ كرد و آن چنان مجذوب آواى الهى گشت كه چون در ميان مردم وارد شد همهء صداها مدتى براى او ناآشنا و آزار دهنده بود .
« فرقان » مصدر به معناى فاعل است يا به معناى وسيلهء جدا كردن بين اشياء . و محتمل است كه مراد از اين كلمه نيز تورات باشد به لحاظ آن كه در عصر خود جدا كنندهء ميان حق و باطل در تمام امور بود . و نيز محتمل است كه مراد از آن ، دين موسى باشد كه جدا كنندهء بين حلال و حرام است . و ممكن است كه معجزات موسى باشد كه سبب جدا شدن و تميزدادن حق از باطل بود .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 78
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٧٨