اقتضاى مصلحت در نظام آفرينش و به مقتضاى حكمت در تدبير امور خلق مبادله مىكنيم .
« وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُوا وَ يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَآءَ وَ اللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ »
جهاد و صبر شرط ورود به بهشت
يعنى : و چنين مىكنيم براى مصالحى در نظام اتمّ آفرينش و براى آن كه خداوند كسانى را كه ايمان آوردهاند پس از آزمايش بشناسد ، يعنى فرشتگان يا بندگان صالح او بشناسند و يا آن كه علم ازلى او به حال آنان تحقق خارجى يابد و عينيت پذيرد . و براى آن كه از شما مسلمين در عالم آخرت گواهانى اتّخاذ كند ، زيرا در آن روز خداوند معصومين و گروهى از صالحان والارتبهء هر امتى را براى گواهى بر كفر و فسق طاغيان معاصرشان انتخاب خواهد نمود كه آنچه را در دنيا تحمّل كردهاند درآخرت ادا نمايند . و هيچگاه خداوند ستمپيشگان را دوست ندارد . مراد ، عدم حبّ عملى است يعنى آثار دوستى را از رحمتهاى واسعه و توفيقات خاصه بر او مترتب نمىكند .
« وَ لِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُوا وَ يَمْحَقَ الْكَافِرِينَ »
يعنى : و خدا حوادث عظيم را در ميان مردم از مؤمن و كافر متبادل مىكند تا كسانى را كه ايمان آوردهاند تمحيص كند ، يعنى بيازمايد و به وسيلهء آزمايشها از شوائب كفر و ضعف ايمان و گناهان عملى پاك سازد ، و كافران را محو و نابود كند ، يعنى در خلال اين حوادث طعمهء شمشير سازد و پس از مرگ وارد آتش نمايد .
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصّابِرينَ ( 142 )
وَ لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ ( 143 )
تفسير :
« أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ »
يعنى : آيا گمان كرديد با آن كه هنوز خدا از جهاد شما آگاه نشده و صابران را نشناخته به بهشت مىرويد ؟ مراد اين است كه هنوز بندگان صالح خدا يا فرشتگان او به حال شما علم پيدا نكردهاند و يا آن كه هنوز علم ازلى الهى برمعلوم خارجى ، منطبق نگشته و علم قديم ربوبى ، خارجيت جديد نيافته است ، و گرنه علم ازلى الهى پيش از صدور اعمال از مردم و بلكه پيش از خلقتشان ثابت و محقّق است .