سفيد رويى و سياه رويى در آخرت
لغت و اعراب :
يوم تبيضّ متعلّق به « اذكر » مقدّر و يا به « لهم » در آيهء قبل است . أكفرتم به تقدير « يقال لهم » است .
تفسير :
« يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ »
يعنى : به ياد آور روزى را كه چهرههايى در آن روز سفيد و نورانى و چهرههايى سياه و ظلمانى مىگردد . اما كسانى كه چهرههاشان سياه شده ، از جانب خدا يا از جانب فرشتگانى كه متصدّى امور آنهايند يا از قضاتى كه دربارهء آنها داورى مىكنند به آنها گفته مىشود : آيا پس از ايمانتان كفر ورزيديد ؟
مراد از اين اشخاص كسانى هستند از يهود ونصارا كه پيش از بعثت پيامبر اسلام يا در هر عصر و زمانى به لحاظ آشنايىشان با تورات و انجيل و اخبارات غيبى آنها به پيامبر اسلام ايمان آورده ، و پس از اطلاع از بعثت و كتاب او ، به پيروى از هواى نفس انكار كردهاند ؛ و نيز هر مسلمانى كه در طول تاريخ مرتد شده و به اسلام كفر ورزيده است .
« فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ »
يعنى : در عالم آخرت كه از حين مرگ شروع مىشود به آنها گفته مىشود : بچشيد اين عذاب را كه در دنيا شما را از آن برحذر مىداشتند ، به سزاى كفرى كه مىورزيديد .
« وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِى رَحْمَةِ اللَّهِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ »
يعنى : و اما كسانى كه چهرههايشان سفيد و نورانى است ، آنها در رحمت خدا يعنى در بهشت عالم برزخ و آخرتاند ، كه فضا و زمين و آسمان و حور و قصور و غِلمان و ميوهجاتش همه مصداق رحمت است ، زيرا مراد از رحمت ، آثار و معلولات آن است . و چون تمام و كمال هر نعمتى وابسته به استمرار و دوام آن ، و توقيت هر نعمت و لذت سبب نقص و تلخى آن است غالباً خداوند قيد دوام و ابديت را در نعم بهشتى بدين تعبير بيان مىكند كه آنان در آن رحمت و نعمت جاودانند .
« تِلْكَ ءَايَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالحَقِّ وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْماً لِلْعَالَمِينَ »
يعنى : اين آيات كه حكايت از وعدهء نيكان و وعيد بَدان دارد آيههاى كتاب خداوند است كه بر تو و امت تو در طول بقاى نسلشان ، به حق مىخوانيم ، يعنى به درستى و راستى و براى هدفى و الا و برتر و به دور از خطا و اشتباه بازگو مىكنيم . و هيچگاه خداوند براى عالميان در دنيا و آخرت ارادهء ستم نمىكند . يعنى هيچ نوعى از ظلم را دربارهء هيچ فردى از جهانيان روا نمىدارد ، زيرا ستم از