نميريد و در حال اسلام بميريد . و اين تحريم و ايجاب حقيقتاً متعلّق به مرگ نيست كه غيراختيارى است ، بلكه متعلّق به كفر و اسلام است ، يعنى هيچگاه در حال كفر نباشيد تا مرگتان در آن حال باشد ، و پيوسته در حال اسلام باشيد تا مرگتان در حال اسلام باشد .
« وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَلَا تَفَرَّقُوا »
وجوب وحدت اسلامى
يعنى : و همگى به ريسمان خدا چنگ زنيد و هرگز متفرق نشويد . مراد از ريسمان خدا وسيلهء معنوى ارتباط با خداست شبيه به ريسمان كه وسيلهء ارتباط در ماديات است ، و مقصود از آن ، كتاب آسمانى و رسول و امام و دين و برنامهء سماوى زندگى است كه به بشر عطا كرده . و مراد از تفرقه ، فرقه فرقه شدن در اصول عقايد و فروع عملى يا در هر امرى از امور دنياست كه مسلمين را از هم جدا مىكند .
« وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَآءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَاناً »
تتمهء خطاب به مؤمنين است به لحاظ حال آنها وقت نزول اين آيات . يعنى : نعمت خدا را بر خودتان به ياد آوريد آن گاه كه با يكديگر دشمن بوديد ، يعنى پيش از اسلام و در ايام جاهليت كه دشمنى سرسخت فردى و قبيلهاى ممتد داشتيد و پيوسته تشنهء خون و مال يكديگر بوديد ؛ پس خداوند دلهاى شما را با يكديگر الفت داد و محبت بخشيد ، پس به بركت نعمت و رحمت او برادر هم شديد .
« وَ كُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُم مِّنْهَا »
يعنى : و نعمت ديگر اينكه شما بر لب گودالى از آتش بوديد و خدا شما را از آن نجات بخشيد .
مراد ، گودال آتش دنياست كه پيوسته در شُرف جنگ و قتل و غارت و تعدّى به نواميس هم بودند كه گودالى است عظيم از فتنه و فساد ؛ يا گودالى از آتش آخرت كه جهنم است و به واسطهء كفر و عناد و فسق و طغيانشان براى خود مهيا كرده بودند كه به مجرد مرگ در آن افتند . پس خداوند به واسطهء اسلام ، شما را از آن پرتگاهها نجات داد .
« كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ ءَايَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ »
يعنى : خداوند ، اينگونه براى شما آيات كتاب خود را كه حاوى احكام و معارف و پند و اندرز است بيان مىكند ، و يا اينگونه نشانههاى توحيد و قدرت و رحمت و صدق دعوت فرستادگانش را آشكار مىسازد ، شايد شما هدايت شويد .