يعنى : اى پيامبر بگو كه همهء ما در پيشگاه او تسليم هستيم .
معلوم باد كه وحدت انبيا و عدم فرق ميان آنها در جهات فوق ، منافاتى ندارد با متفاوت و متفاضل بودن آنها در شرافت ذاتى و فضايل نفسانى و مراتب علمى و سپس در منصب و مقام نبوت و رسالت و قرب منزلت آنان در نزد پروردگار ، و نيز منافاتى ندارد با اختلاف و تفاضل آنها در سعهء دين و تماميت و كمال شريعت آنها و علوّ مقام و برترى كتاب آسمانى و اختلاف كيفيت و كمّيّت معجزات آنها ، چنان كه در ذيل آيهء 253 سورهء بقره معلوم شد .
« وَ مَن يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِيناً فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِى الْأَخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ »
دين عبارت است از مجموعه احكامى كه به خدا نسبت دهند و خدا را بدان عبادت كنند اعم از حق و باطل . و اسلام در اصطلاح شرع و متشرعه اخصّ از دين است و عبارت است از مجموعهء قوانين الهى و آسمانى مركب از كليّات اصول عقايد و اركان فروع عملى كه از آغاز اجتماع بشر ، از جانب خداوند براى سلسلهء انسانى ، در هر عصرى به تناسب زمان و مكان و حالات ، در شكل خاصّى از جانب خدا تشريع شده و به وسيلهء پيامبران او ابلاغ گرديده است . و دين در لباس خاص خود « شريعت » ناميده مىشود كه پنج قسم بيشتر نيست و بر پيامبران پنج گانهء اولواالعزم نازل گشته است .
معناى آيه : و هر كس غير از اسلام دينى جستجو كند هرگز از او پذيرفته نيست . يعنى هر كس در عصر خويش جز آن شريعتى را كه اسلام در قالب آن ظهور يافته و تجلّى نموده اختيار كند از او قبول نخواهد شد و او در آخرت از زيانكاران است . زيرا كه سرمايهء عمر را مصرف كرده و عوض سود سعادت ، زيان جهنم را برده است .
كَيْفَ يَهْدِي اللّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إيمانِهِمْ وَ شَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَ جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَ اللّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظّالِمينَ ( 86 )
أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النّاسِ أَجْمَعينَ ( 87 )
خالِدينَ فيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ ( 88 )
إِلَّا الَّذينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ ( 89 )
تفسير روان (فارسى) — صفحة 396
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٩٦