مىكنند بطلان دين آنها براى شما روشن شده ، از اين رو بازمىگردند .
و معناى آيه بنابر آن كه « وجه النهار » متعلّق به « انزل » باشد اين است : به آنچه در اوّل روز بر مسلمانان نازل شده ، يعنى تشريع نماز به سوى بيتالمقدس كه از سابق بوده و تا اول روز هم باقى بوده ايمان آوريد ، و به آنچه در آخر روز يعنى بعد از ظهر نازل شده كه تشريع نماز به سوى كعبه است كفر ورزيد .
« وَ لَا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدَى هُدَى اللَّهِ أَن يُؤْتَى أَحَدٌ مِثْلَ مَآ أُوتِيتُمْ »
اين كلام نيز تا كلمهء « قُلِ » دوم ، گفتار علماى اهل كتاب است ، لكن در ميان خودشان و به عنوان توصيه به يكديگر .
يعنى : و جز براى كسانى كه پيروى از دين خودتان دارند هرگز تصديق و اعتراف نكنيد كه به احدى نظير آنچه به شما اعطا شده از كتاب آسمانى تورات و انجيل و دين و شريعت و قبلهء مستقل داده مىشود . يعنى نپذيريد كه مسلمين نيز از اين نعمتها برخوردارند بلكه آنچه آنها ادعا مىكنند همه باطل است .
« أَوْ يُحَآجُّوكُمْ عِندَ رَبِّكُمْ »
يعنى : و اعتراف و اقرار نكنيد كه آنها در روز قيامت نزد پروردگارتان مىتوانند با شما محاجّه كنند و براى صحت و حقانيت كتاب و دينشان ادلّهاى اقامه نمايند .
« قُلْ إِنَّ الْهُدَى هُدَى اللَّهِ »
اين كلام به عنوان جملهء معترضه است و براى اهميت تذكر مقدم شده ، و محلّش پس از كلمهء « عند ربّكم » است و پس از بيان نيرنگهاى آنها براى اضلال مسلمين .
يعنى : اى پيامبر در ردّ توطئهء آنها ( به دستور ايمان آوردن در آغاز روز و كفر در آخر روز ، و پنهان داشتن دلايل حقانيت اسلام كه نيرنگى است براى اضلال مؤمنين و منع ديگران از هدايت به سوى اسلام ) بگو : بىترديد هدايت ، هدايت خداست . يعنى هدايت حقيقى و مؤثّر ، هدايت خداست و اين وساوس و نيرنگها در حق كسى كه خدا مىخواهد او را هدايت كند و استعداد ذاتى آن را دارد مؤثّر نيست .
« قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ وَ اللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ »
اين جمله در ردّ تبانى آنهاست كه گفتند : نبوت پيامبر اسلام و كتاب و دين و قبلهء او را تصديق
تفسير روان (فارسى) — صفحة 386
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٨٦