نكنيد ؛ و خواستند بدين حيله آن چراغ راخاموش كنند .
معناى آيه : اى پيامبر بگو : فضل در دست خداست ؛ يعنى نبوت و كتاب و شريعت و حكم توجه به كعبه از نظر ابلاغ و نشر در جامعه از آنِ خداست ، آن را به هر كس كه بخواهد مىدهد ، و خدا داراى وسعت ذاتى و توانى و رحمتى است ، يعنى مشيّت حتمى و ارادهء تكوينى او تعلّق گرفته كه دعوت محمّد صلى الله عليه و آله را از نظر زمان تا دامنهء قيامت و از نظر مكان تا جميع كرهء زمين بگسترد و قرآن و دين او را به تدريج بر همهء مذاهب و مكاتب پيروز گرداند و روزى اسلام حاكم علىالاطلاق ملتها و دولتها باشد . و خداوند ذاتاً داناست ، يعنى اين كار از شئون قدرت و رحمت و علم اوست .
« يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَن يَشَآءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ »
يعنى : خداوند ، رحمت خود را به هر كس كه بخواهد اختصاص مىدهد ، و لكن نمىخواهد مگر طبق استعداد محل و اقتضاى حكمت بالغه . و خداوند صاحب فضل و بخشش بزرگ است ، زيرا متفضّل لايتناهى را فضلى به تناسب آن باشد .
وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدينارٍ لا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلّا ما دُمْتَ عَلَيْهِ قائِمًا ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لَيْسَ عَلَيْنا فِي اْلأُمِّيِّينَ سَبيلٌ وَ يَقُولُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ ( 75 )
بَلى مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ وَ اتَّقى فَإِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقينَ ( 76 )
تفسير :
« وَمِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ »
اين آيه ابتدا در مقام بيان اختلاف شديد اهل كتاب است از يهود و نصارا از نظر رعايت امانت و مقررات عقلايى و اجتماعى ، كه برخى در اعلا درجهء امانتاند و برخى در درجهء صفر . و ظاهر احاديث و كلمات مفسران اين است كه طايفهء اول نصاراى آن روز ، و طايفهء دوم يهود آن روز بودند .
سپس در مقام بيان اين است كه رذيلهء اخلاقى در گروه غير امين ، نشأت يافته از عقايد فاسده و صفات رذيلهء ديگر آنهاست ، زيرا آنها خودشان را اهل دانش و كتاب و برتر و والاتر از ديگران مىدانستند ، و ديگران را « امّى » يعنى عوام درس نخوانده مىناميدند . آنها خود را در آن روز -
تفسير روان (فارسى) — صفحة 387
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٨٧