ظاهر كلام اين است كه آنها اين پندار باطل را به خدا و آيين آسمانى نسبت مىدادند ، لذا مىفرمايد : آنها در اين پندار ، بر خدا دروغ مىبندند و خود مىدانند كه چنين چيزى در تورات نيست .
« بَلَى مَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ وَاتَّقَى فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ »
فرجام نقض پيمان
كلمهء « بَلى » ردّ مدعاى آنهاست كه گفتند بر ما راهى و حق مؤاخذهاى نيست . و مراد از عهد خدا دين آسمانى اوست كه از بشر براى پذيرش و عمل به آن پيمان نقلى و عقلى گرفته است .
معناى آيه : چرا ، راه مؤاخذه و سرزنش بر هر كس كه خيانت كند باز است ؛ و هر كس به پيمان آسمانى خدا به نحو كامل وفا كند و دين او را از اصول و فروع ، عملى سازد و تقوا پيشه كند ، يعنى از تخلّف عهود بپرهيزد ، پس بداند كه خدا متّقين را دوست دارد . يعنى پس ادعاى تقرب شما باطل است چون عمل به تعهدات دينى نداريد ، و مسلمين ، متعهد به اسلام و اهل تقوا و محبوب خدايند ، پس حقوقشان بر شما ثابت است .
إِنَّ الَّذينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللّهِ وَ أَيْمانِهِمْ ثَمَنًا قَليلًا أُولئِكَ لا خَلاقَ لَهُمْ فِي اْلآخِرَةِ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللّهُ وَ لا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ ( 77 )
لغت و اعراب :
اشتراء : خريدن ، فروختن و مطلق به دست آوردن شىء عوض شىء . ثمن : بهاى بالفعل يا بالقوّه .
خلاق : نصيب ، بهره . زكات : پاك ساختن ، ونيز رشد و نمو دادن .
تفسير :
« إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَيْمَانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلًا أُوْلئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِى الْأَخِرَةِ »
علماى تورات و انجيل و آشنايان با آن دو كتاب ، طبق معانى مندرج آنها و بر وفق بيان قرآن كريم ، چنان كه در آيهء 81 همين سوره تصريح شده ، پيمانى مؤكّد با خداوند بسته بودند كه آن دو كتاب را از تحريف و تغيير حفظ كنند و چون محمّد صلى الله عليه و آله رسول عربى مبعوث گردد كتاب و شريعت او را بپذيرند ، و سوگند مكرّر ياد كرده بودند كه به او ايمان آورند و او را يارى نمايند . ولى پس از بعثت پيامبر اسلام و ظهور شريعت او ، آنها براى حفظ رياست و به طمع برخوردارى از شئون و