لغت و اعراب :
مسيح : معرَّب « مشيحا » به زبان عبرى است به معناى مبارك ، و يا عربى است به معنى « ممسوح » يعنى مسح شدهء به رحمت يا پاك شدهء از گناه . و آن از القاب شريفه است مانند صدّيق و نحرير . و عيسى معرَّب « يشوع » عبرى است يعنى سيّد و آقا . وجيه : سيد و آقاى قوم ، مقبول عامه ، آبرومند . عيسى بن مريم بدل از مسيح است . مهد : گهواره . كَهل : انسان ميانسال ما بين سى تا پنجاه .
تفسير :
« إِذْ قَالَتِ الْمَلئِكَةُ يمَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ »
يعنى : و به ياد آوريد زمانى را كه فرشتگان گفتند - يعنى برخى از فرشتگان كه شايد جبرئيل امين بوده كه به منظور بشارت فرزند به نزد مريم آمده بوده - : اى مريم ، خداوند تو را به كلمهاى از جانب خود بشارت مىدهد كه نام او مسيح ، عيسى پسر مريم است . مراد از كلمه ، كلمهء « كُن » از جانب خداست كه به هر چيزى متعلق شود آن را موجود مىكند و آن را « كلمهء ايجاد » نيز مىگويند .
و اطلاق اين كلمه بر عيسى بن مريم به علاقهء سبب و مسبّب است . و در تصريح به اينكه وجود عيسى معلول كلمهء « كن » است و اينكه او پسر مريم است براى اين است كه او پدر ندارد و مسألهء ازدواج رسمى مريم در كار نيست .
« وَجِيهاً فِى الدُّنْيَا وَ الْأَخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ »
يعنى : او در دنيا و آخرت آقا و آبرومند و مورد توجه و مقبوليت عامه ، و از نزديكان و مقرّبان درگاه خداست . و البته هيچ كس در دنيا در ميان جوامع بشرى ، غير از ابراهيم خليل مقبوليت عامه مانند عيسى بن مريم را ندارد و اتباع و پيروانش بيش از همهاند .
« وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِى الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَمِنَ الصَّالِحِينَ »
يعنى : و او با مردم در گهواره و در ميانسالى سخن مىگويد . يعنى كلامش در هر دو حال از نظر صحّت و متانت و شمول بر علم و حكمت يكسان است . و يا آن كه او در گهواره به اعجاز در تلفظ و معنا ، و در بزرگى به وحى در محتوا سخن مىگويد . و او از جملهء صالحانِ بلند درجه يعنى انبياى اولواالعزم است مانند نوح و ابراهيم و موسى عليهم السلام .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 365
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٦٥