لغت و اعراب :
مريم عيسى و معجزات
ذلك اشاره به داستانهاى گذشته است . أنباء : جمع نَبَأ يعنى خبر . أقلام : جمع قلم يعنى تيرهاى قرعه . أيّهم يكفل به تقدير « ليعلموا » .
تفسير :
« ذَ لِكَ مِنْ أَنبَآءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ »
يعنى : اين داستانها از خبرهاى غيبى است كه به تو وحى مىكنيم .
اين كلام ، تحدّى با كافران است و اشاره به اينكه آنها خود مىدانند اين داستانها وحى است ، زيرا غير آنها كه اطلاعات ناقصى داشتند كسى آگاه از اين مطالب نبود كه پيامبر اسلام از او ياد بگيرد و مىدانستند پيامبر ، امّى و درس و كتاب ناخوانده است ، پس راهى براى بيان اين مطالب جز وحى نيست .
« وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلمَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ »
طبق گفتهء مفسران ، قلمهاى مذكور در اين آيه تيرهاى قرعهكشى بوده كه روى آنها علامتى براى برنده يا بازنده ثبت بود ، يا قلمهاى مخصوص نوشتن تورات بوده كه به خاطر احترام مريم با آن قرعهكشى مىكردند ، مثلًا در آب مىافكندند يا در كيسهاى مىريختند و شخصى يكى از آنها را به نام برنده بيرون مىآورد .
يعنى : اى پيامبر ، تو آن روز در نزد آنها نبودى آنگاه كه قلمهاى خود را مىافكندند تا معلوم شود كدام يك از آنان بايد متكفّل حضانت مريم ، يا تعليم و تربيت او ، يا ادارهء زندگى او در حال اشتغال به خدمت خانهء خدا و عبادت الهى شود .
« وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ »
يعنى : و نيز آنگاه كه آنها دربارهء تكفّل مريم نزاع و خصومت داشتند در نزد آنها نبودى .
إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسيحُ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجيهًا فِي الدُّنْيا وَ اْلآخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبينَ ( 45 )
وَ يُكَلِّمُ النّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلًا وَ مِنَ الصّالِحينَ ( 46 )