تفسير :
« يأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا أَنفِقُوا مِن طَيّبتِ مَا كَسَبْتُمْ »
خطاب به مؤمنان است كه از دو چيز و دو عنوان كلى انفاق نمايند : عايدات كسب و عايدات كشف . و امر « أنفقوا » براى مطلقِ طلب است اعم از وجوب و استحباب ، به لحاظ آنكه متعلّق آن اعم است از انفاق واجب و مستحب . و معناى آيه اين است : اى كسانى كه ايمان آوردهايد از طيّبات كسبتان انفاق نماييد . يعنى از حلالهاى آن نه از حرام ، يا از نيكوها و طبعپسند و مورد رغبتها نه از پست و پليد . و مراد از كسب ، تحصيل مال از هر راهى است كه اسم تكسّب بر آن صادق آيد از تجارت و اجاره و دامدارى و صنايع و خدمات و غير اينها . و انفاق از آن شامل انفاقات واجب است نظير زكات طلا و نقرهء مسكوك و چهارپايان و خمس فوايد كسب و انفاق بر عمودين يعنى سلسلهء بالاى نسب ( پدر و مادر و اجداد ) و سلسلهء پايين آن ( فرزندان و نوادگان ) با شرايط معيّن ، و انفاقات مستحب كه بسيار زياد و غير محصور است .
« وَ مِمَّآ أَخْرَجْنَا لَكُم مِّنَ الْأَرْضِ »
يعنى : و نيز اى مؤمنان ، از طيبات آنچه ما از زمين براى شما بيرون آورديم انفاق نماييد ، مانند عايدات درختان و گياهان و حبوب و انواع آبهاى به دست آمده از زمين و اصناف مختلفِ معادن و كانها . و مقدار لازم يا مستحب از انفاق در اين اقسام در جاى خود معيّن شده نظير زكات واجب در غلّات چهارگانه ، و مستحب در ساير اقسام حبوبات ، و خمس از مازاد از هزينهء زندگى و غير اينها از موارد وجوب و استحباب انفاق .
« وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنفِقُونَ وَلَسْتُم بَاخِذِيهِ إِلَّآ أَن تُغْمِضُوا فِيهِ »
يعنى : به سراغ حرام شرعى و پست و بىارزش اين اموال نرويد كه از آن انفاق كنيد ، به گونهاى كه اگر ديگران طلب شما را از آن بپردازند حاضر نيستيد بگيريد مگر آن كه دربارهء آن اغماض كنيد ، يعنى از دريافت كامل حق خود چشم بپوشيد .
« وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِىٌّ حَمِيدٌ »
يعنى : بدانيد كه خداوند غنى است يعنى بىنياز است ، پس آنچه از طيّبات مىخواهد روى نياز نيست بلكه براى امتحان و تربيت و تكامل شماست . و خداوند حميد يعنى حامد و محمود است . اما حامد است يعنى ستايشگر است ، ذات و صفات و افعال خود را بسزا توصيف مىكند و هر موجود
تفسير روان (فارسى) — صفحة 297
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٩٧