آنگاه كه صوت داود در آنها با خواندن آيات زبور مىپيچيد .
« وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَلكِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعلَمِينَ »
يعنى : و اگر دفع كردن و دور ساختن خدا برخى از مردم را بهوسيلهء برخى ديگر نبود بىترديد زمين به تباهى كشيده مىشد . در اين بيان اجمالى به دو حقيقت كلّى و اصل اصيل عقلانىِ حاكم بر جوامع بشرى از جنبهء مادى و معنوى اشاره شده است :
يك - همانگونه كه جسم يك فرد و اعضا و اندامهاى وى نيازمند هماهنگى است و قيام و سلامت و فعاليت او رهين تعاون و تعاضد و تدافع اجزاست ، مجتمع انسانى نيز چنين است و خداوند حوادث و آسيبهاى برخى را به برخى دفع ، و نيازهاى بعضى را به بعضى رفع مىكند و گرنه اجتماع بشرى قهراً فاسد و تباه مىشود .
دو - در امور معنوى و مراحل تربيت و تكامل روحى نيز خداوند ، قانون تعاضد و تعاون و اصل تدافع را عملى كرده ، حوادث و وساوس شيطانى را از مغز ، رذايل اخلاقى را از روح و فساد را از اعمال بهوسيلهء بيانات پيامبران و تعاليم اخلاقى آنها دفع مىكند و پياده شدن مسائل امر به معروف و نهى از منكر و رواج جهاد با دشمن ، خاصّه جهاد ابتدايى از مصاديق بارز اين موضوع است .
و گرنه مجتمع بشرى طرّاً فاسد و تباه مىگردد .
ولى خداوند داراى فضل و رحمت بر همهء جهانيان است و از اين روست كه قانون تكوينى و تشريعى تعاون و تدافع را بر همه حاكم نموده ، و هر مثالى در خارج بيابى از مصاديق اين كبراى كلّى است .
تِلْكَ آياتُ اللّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِ وَ إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلينَ ( 252 )
تفسير :
« تِلْكَ ءَايَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ »
در آيات گذشته به وقايعى اشاره شد از قبيل : ميراندن و زنده كردن دفعى هزاران انسان ، شكست جبّاران ، اعطاى خلعت نبوت و ولايت به داود و غيره . كلمهء « تلك » اشاره به آياتى از اين كتاب است كه حكايت از آن حوادث مىكند ، و يا اشاره به خود آن حوادث خارجيه است كه به تدريج تحقّق يافته . پس معناى آيه اين است : اى پيامبر و يا اى مخاطب ، آيات گذشته ، آيههاى
تفسير روان (فارسى) — صفحة 275
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٧٥