و مستقل باشد و از اين جهت كلمهء « رجال » گفته شده و مراد اين است كه به نحو كلّى مردان را بر زنان نوعى برترى تكوينى و تشريعى است ؛ برترى تكوينى مانند برترى فكرى و عقلى و اخلاقى و جسمى و قواى ظاهرى و باطنى ، و برترى تشريعى به همان نحو كه گذشت .
« وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ »
يعنى : خداوند عزيز و حكيم است . عزيز است به شهادت آن كه بر همهء موجودات جهان چه رسد به خصوص بشر تسلّط دارد و طبق ارادهء بالغه و مشيّت نافذهء خود حفظ و حراست و قلب و تصرّف دارد . و حكيم است به گواهى آن كه شراشر عالم وجود رابه نحو اعجب و اتمّ و اكمل اداره مىكند و به هر مستحقّ فضلى احسان متناسب مىكند و همهء وسايل حيات مادى و معنوى موجودات را به ارادهء خود فراهم ساخته ، ميان مستحقّين انس و جنّ به طرزى عادلانه و حكيمانه قسمت مىكند . و همه را مقدمهء جهان ديگرى اعجب از اين جهان قرار مىدهد .
الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْريحٌ بِإِحْسانٍ وَ لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا إِلّا أَنْ يَخافا أَلّا يُقيما حُدُودَ اللّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلّا يُقيما حُدُودَ اللّهِ فَلا جُناحَ عَلَيْهِما فيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللّهِ فَلا تَعْتَدُوها وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظّالِمُونَ ( 229 )
لغت و اعراب :
فامساك خبر مبتداى مقدّر است ، يعنى « فالحكم امساك » . تسريح : رها كردن و آزاد نمودن . افتدى : فديه و بدل داد براى رهانيدن چيزى . حدود : جمع حدّ ، مرز و فاصلهء بين اشياء . فلا جناح عليهما به تقدير « فأبلغوا اليهما أنّه لاجناح » است .
تفسير :
« الطَّلقُ مَرَّتَانِ »
يعنى : طلاق دو بار است . طلاقى كه مرد مىتواند پس از آن به زن رجوع كند و او را به همسرى خود باز گرداند دو بار است و در بار سوم حقّ رجوع ندارد و نياز به محلّل پيدا مىكند .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 247
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٤٧