وَ لا تَجْعَلُوا اللّهَ عُرْضَةً لأَيْمانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَ تَتَّقُوا وَ تُصْلِحُوا بَيْنَ النّاسِ وَ اللّهُ سَميعٌ عَليمٌ ( 224 )
لا يُؤاخِذُكُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ في أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَ اللّهُ غَفُورٌ حَليمٌ ( 225 )
لغت و اعراب :
عَرَضَ الشىءَ عليه - از باب ضَرَب - : نشان داد و عرضه كرد آن را بر او . عُرضه : چيزى كه در معرض ديد و برخورد قرار گيرد مانند نشانه براى تير و كالا براى فروش . أن تبرّوا به تقدير « لأن لا تبرّوا » است و اين امر در تكلّمات عربى ، شايع است يا به تقدير « لأن تبرّوا » .
تفسير :
« وَ لَاتَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمنِكُمْ أَن تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ »
يعنى : و خدا را - يعنى نامهاى خدا را - در معرض سوگندهاى خود قرار ندهيد براى آن كه نيكى نكنيد و تقوا نورزيد و اصلاح ميان مردم انجام ندهيد .
براى ترك اين امور به خدا سوگند نخوريد كه آن را بهانهاى براى شانه خالى كردن از عمل و عذرى پيش مردم قرار دهيد ، زيرا خدا راضى نيست نامهاى اقدس او وسيلهء ترك امورى باشد كه خود به آنها دستور داده است . اين معنا مبتنى بر اين است كه « لأن لاتبرّوا » بخوانيم . و ممكن است « لأن تبرّوا » بخوانيم و معنا اين باشد كه : خدا را پيوسته در معرض قسمهايتان قرار ندهيد كه عادت و جرأت كنيد و خداوند در نظرتان كوچك آيد ، « و لأن تبرّوا » يعنى اين نهى براى اين است كه پيوسته نيكى كنيد و تقوا ورزيد و در ميان مردم در موارد اختلاف اصلاح نماييد .
« وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ »
يعنى : و خداوند نسبت به همهء گفتارتان شنوا و به نيتهاى درونيتان داناست .
« لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِى أَيْمنِكُمْ »
در اين آيه سوگند ، به دو قسم تقسيم شده ، و مراد تقسيم مطلقِ سوگند اعم از اخبارى و تأكيدى نيست ، بلكه سوگندى است كه براى تعهد به امرى از فعل و ترك خورده مىشود ، و تفصيل بيشتر آن در آيهء 89 سورهء مائده ذكر شده ، و در فقه اسلامى كتابى هست به نام كتابالايْمان در تفصيل حال
تفسير روان (فارسى) — صفحة 242
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٤٢