تشبيه زن به كشتزار به لحاظ مهيّا بودن رحم او براى پذيرش نطفهء مرد و رشد و نمو نوع انسانى در آن است . و عمده جهت بذر بودن نطفه اسپرهاى آن است كه در اولين مرحلهء حركت با اوولِ نطفهء زن مخلوط مىشوند و نخستين مصداق « وَ اذا النُّفوسُ زُوّجَتْ » [ تكوير ، 7 ] در انسان تحقّق مىيابد ، و دومين مصداقش در برزخ تقارن روح وى با قالب مثالى ، و سومش در قيامت حلول آن در بدن جديدالتركّب دنيوى است . و مراحل حركت جوهرى و كمّى و كيفى نطفه را آيهء 14 سورهء مؤمنون تا زمان جنين شدن بيان كرده است . و قبلًا ذكر شد كه در جملهء « فأتوهنّ من حيث أمركم اللَّه » در آيهء قبل ابهامى به ذهن مىآمد و در اين آيه اشاره به شرح آن ابهام شده كه از هر سو و در هر زمان بذرافشانى را منعى نيست .
« وَقَدّمُوا لِأَنفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ »
يعنى : و در عمل آميزش با آنها آنچه را به نفعتان است تقديم داريد . مراد ، اين كه تنها مسألهء التذاذِ چند لحظهاى را در نظر نگيريد ، بلكه آن را مقدمهاى براى تحقق منافع بىپايان بعدى قرار دهيد ، از قبيل توفيق اكتفا به حلال ، دورى از مفاسد دنيوى و اخروى حرام ، تقويت روابط و محبت در زندگى ، حصول اولاد و بقاى نسل و ازدياد نفوس واحد خانوادگى و قبيلهاى و سپس اجتماع مسلمين . و پس از دنيا آثار و نتايج فزونى اولاد و ارحام در عالم ديگر كه همه به نفع انسان مؤمن خواهد بود . و از خداوند پروا كنيد ؛ يعنى در مسألهء ارتباط مرد و زن از ابتداى بلوغ و توان التذاذ طرفين تا مراحل تكوّن اولاد و تربيت آنها كه پيوسته بشر در معرض خطر است بايد تقواى الهى رعايت شود .
« وَاعْلَمُوا أَنَّكُم مُّلقُوهُ وَبَشّرِ الْمُؤْمِنِينَ »
يعنى : و بدانيد كه شما طايفهء بشر همگى و بدون استثنا چندينبار ملاقاتكنندهء او خواهيد بود ؛ در آغاز به ملاقات انفرادى هنگام مرگ كه مرتبهء ابتدايى و حدّ خفيف ملاقات است ، سپس به ملاقات دستهجمعى در عالم قيامت كه مرتبهء بالاتر و در حدّ ظهور امورى از شئون جلال و جمال است ، و پس از آن در جهان ابديت و محل استقرار كل در عالم لقاءاللَّه كه وصفش را نتوان كرد . و در همهء اين مراحل ، مؤمنان را بشارت ده كه والاترين مراتب لذايذ و كمالات معنوى را خواهند يافت .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 241
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٤١