اينجا نيز جواب همانند آن آيه از امرى ديگر است براى بيان اينكه آنچه سزاوار است اين نيست كه بپرسند از چه مالى بدهيم ، بلكه آنچه مهم است اين است كه انفاق را در حدّ متوسط و به مقدار اعتدال انجام دهند ، نه در انفاق افراط كنند كه خود در اضطرار افتند ، و نه تقتير و بخل نمايند كه طرف را محروم سازند .
« كَذَ لِكَ يُبَيّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْأَيتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ فِى الدُّنْيَا وَالْأَخِرَةِ »
شفارش به خير خواهى يتيمان
« كذلك » اشاره به چند آيهء گذشته است و مراد از آيات ، ساير آيات قرآنى است و تشبيه در اين گونه موارد از قبيل تشبيه كلى به برخى از مصاديق است .
يعنى : خداوند مثل اين آيات كوتاه و پر محتوا با ظاهرى زيبا و باطنى بس عميق ، در هر جا و در هر مورد ، آيات كتاب خويش را بيان مىكند ، باشد كه شما بينديشيد . و جملهء « فى الدنيا و الآخرة » در اوّل آيهء بعدى متعلّق به « تتفكرون » است . يعنى بيان آيات قرآن به نحو روشن و زيبا و متين و عميق ، در حالى كه حكايت از اوضاع مختلف دنيا و احوال گوناگون آخرت دارد ، به اميد اين است كه شما در امر دنيا و آخرت بينديشيد ؛ فناى دنيا را درك كنيد و عبرت گيريد ؛ از حلالش برخوردار شويد و براى عالم ديگر توشه اندوزيد ؛ و از حرامش بپرهيزيد ، و آخرت را بشناسيد و وسايل سعادت آنجا را فراهم نماييد و از عذاب آنجا دورى كنيد .
« وَيَسَلُونَكَ عَنِ الْيَتمَى »
در صدر اسلام به خاطر سابقهء جنگهاى قبايلى اعراب و سپس وقوع جنگهايى ميان مسلمين و كفّار ، يتيمان زيادى در ميان مسلمين به وجود آمد كه خود و اموالشان با مردم در هم آميخته بودند و به واسطهء تشديد امر دربارهء يتيمان و تحريم شديد تصرف در اموالشان كه با بيان پيامبر اسلام القاء شده بود مواظبت بر حال آنان و حفظ اموالشان با وجوب اجتناب از آن سبب مشقّت براى مسلمين شده بود ، تا آن كه اين آيه نازل گشت . و مفسران گفتهاند كه اين آيه پس از آيههاى 2 و 10 سورهء نساء نازل شده كه در آن آيات ، دربارهء يتيمان و اموالشان حكم شديد و اكيد وارد شده . و اين كلام مبتنى بر اين است كه آيهء مورد بحث بقره پس از آن آيهها نازل شده باشد هر چند خود سورهء بقره پيش از سورهء نساء نازل شده است .
و به هر حال معناى آيه اين است : اى پيامبر از تو دربارهء يتيمان - يعنى مطلق يتيم يا آنها كه جدّ پدرى ندارند - مىپرسند . يعنى از كيفيت معاشرت با آنها و چگونگى تصرّف در اموال آنها .