« قُلْ فِيهِمَآ إِثْمٌ كَبِيرٌ »
يعنى : اى پيامبر و اى مخاطب ، بگو : در ارتكاب هر دو ، گناهى است بزرگ و البته سودها و منافعى هم در هر دو براى مردم هست .
مناسب است خاطرنشان سازيم كه دربارهء مضرّات فردى و اجتماعى هر يك از اين دو عمل خبيث ، مطالب زيادى گفته شده و كتابهايى نوشته شده است . مثلًا در باب مضرّات خمر ، متخصّصين فن گفتهاند كه خمر داراى انواع مضرّتهاست ، مضرّات جسمى مانند اثرات سوء آن بر معده و رودهها و كبد و ريه و اعصاب و شريانها و قلب و حواس بينايى و ذائقه ؛ و مضرّات اخلاقى از قبيل بدخلقى ، فحّاشى ، جنايت وارد كردن بر ديگران ، كشتن ، فاش كردن اسرار ، هتك احترام ، زير پا گذاشتن قوانين انسانى كه پايهء حيات طيّبه و سعادت اوست و خاصه از بين بردن عفّت اخلاقى و هتك عرض و تعدّى به ناموس مردم ؛ و مضرّات فكرى و ذهنى مانند زايل كردن گوهر خرد و عقل در حال مستى ، و بيرون كردن شخص از حال عادى و باقى ماندن همين آثار فىالجمله در وجود انسان معتاد .
و اما مضرّات قمار نيز بسيار است ، مانند توليد عداوت و دشمنى ميان برد و باخت كننده ، باز داشتن آنها از ذكر خداوند ، بىرغبتى آنها به ذكر خدا و معنويات ، دست برداشتن معتاد از كسب و كار خود ، سقوط بازيگران گاهى در يك لحظه از هستى مالى ، و نزاع و به جان هم افتادنشان در برخى از اوقات .
« وَمَنفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَآ أَكْبَرُ مِن نَفْعِهِمَا »
يعنى : منافعى هم در آنها براى مردم هست . مثلًا در خمر تجارت و سودهاى كلان براى همهء متصديان توليد و توزيع از آغاز كاشتن نهال انگور و تهيهء مقدمات ساير انواع مسكرات تا پايان رسيدن به دست مصرف كنندگان . و در قمار خوشحالى برنده تا مدتى پس از بردن ، غنى شدن فقير در برخى از موارد ، و غير ذلك . و پيداست كه مفاسد مترتّب بر هر يك ، بسيار بزرگ است به گونهاى كه منافعشان قابل مقايسه با مفاسد آنها نيست .
« وَيَسْئَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ »
يعنى : و از تو مىپرسند كه چه چيز انفاق كنند ؟ بگو : آنچه را كه مازاد بر نفقات است و در حدّ اعتدال . ظاهر سؤال در اين آيه نظير آيهء 215 است كه مراد پرسش از نوع مال بود براى انفاق ؛ و در
تفسير روان (فارسى) — صفحة 234
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٣٤