يعنى اى پيامبر ، آنها همواره با شما خواهند جنگيد تا اگر بتوانند شما را از دينتان - يعنى توحيد ابراهيمى و اصول و فروع آن - باز گردانند .
« وَ مَن يَرْتَدِدْ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُوْلئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِى الْدُّنْيَا وَالْأَخِرَةِ »
حبط اعمال با ارتداد
يعنى : و هر كس از شما مسلمين از دين خود بر گردد - مرتدّ فطرى يا ملّى شود - و درحال كفر بميرد ، چنين كسانى تمام عملهاى خيرشان در دنيا و آخرت باطل و هدر و بيهوده مىگردد هر چند در دنيا عملهاى نيك بىحساب و آثار خير بىپايان انجام داده باشند ، زيرا در دنيا نام نيكشان از ميان مردم مىرود و حسن ظنها تبديل به سوءظن مىگردد و دعاها و طلب غفرانها منقطع يا معكوس مىشود و اين معناى حبط در دنياست ، و در آخرت پاداشى نمىبرند ؛ نه در مقابل حسنات نعم اخروى مىگيرند ، و نه اعمال خيرشان مجسّم به صُوَر نيك و متبلور به اعيان خارجيه و لذايذ مىشود .
« وَ أُولئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ »
يعنى : و آنها همه ياران آتش و همدمان جهنماند ، و آنها در آن آتش دوزخ جاودان اند .
إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا في سَبيلِ اللّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللّهِ وَ اللّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ ( 218 )
تفسير :
« إِنَّ الَّذِينَ ءَامَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ »
يعنى : حقيقت اين است كسانى كه ايمان آوردهاند و باطنشان اصول عقايد را باور كرده ، و كسانى كه در راه خدا مهاجرت كردهاند ، خواه به هجرت جسمانى از مكانى به مكانى براى هر امر خيرى مانند حج و تحصيل علوم دين و فرار از معاشرت كفّار و فسّاق و سكونت در محيط اسلامى و اخلاقى ، يا هجرت روحانى از جهل بهسوى علم و دانش ، از كفر بهسوى ايمان ، از رذايل صفات بهسوى فضايل اخلاق و از گناهان بهسوى عملهاى صالح ؛ و كسانى كه در راه خدا جهاد كردهاند خواه جهاد اصغر و نبرد كوچك مانند نبرد با دشمن در جهاد ابتدايى يا دفاعى ، و خواه جهاد اكبر نظير ترك گناهان و انجام فرايض الهى و هرگونه مبارزه با هواى نفسِ مخالف عقل و شرع ؛
« أُوْلئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ »