الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزّادِ التَّقْوى وَ اتَّقُونِ يا أُولِي اْلأَلْبابِ ( 197 )
لغت و اعراب :
الحج اشهر مبتدا و خبر است به تقدير « أشهر الحج أشهر معلومات » ، يا به تقدير « الحج فى أشهر معلومات » . فَرَضَ : واجب كرد ، به تقدير « على نفسه » . رفث : كلام قبيح عرفى كه حكايت از عمل جماع كند و مراد ، خود جماع است .
تفسير :
« الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومتٌ »
يعنى : ماههاى حج كه بايد اين عبادت خاص الهى در آنها واقع شود - و اين ظرفيت ، شرط صحت مظروف است - ماههايى است معلوم ، يعنى سه ماه شوال و ذىقعده و ذىحجه كه ماههاى آخر سال قمرى است و دو ماه اخير از ماههاى چهارگانهء حرام است ، و معناى آيه اين است كه بايد تمام اعمال حج در اين ماهها انجام يابد و هيچ جزئى از آن در خارج اين ماهها واقع نشود هرچند كيفيت وقوع آن در اين ماهها شرايط خاصى دارد ، و بنابراين مكلّف مىتواند اعمال را مستوعب زمانش قرار دهد ، يعنى از اول شوال احرام حج افراد يا قِران و يا عمرهء تمتّع ببندد و با انقطاع زمانى اندكى در بينالاحرامين در تمتّع ، در آخر ذىحجه تمام كند ، و مىتواند مثلًا در نهم ذىحجه شروع و در دوازدهم يا كمتر از آن تمام نمايد .
« فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ »
يعنى : پس از معلوم شدن ماههاى حج ، اگر كسى در ايام صالح براى احرام ، حج را به واسطهء بستن احرام بر خود واجب كند - زيرا حج مستحب هم به بستن احرام واجب مىشود - پس در حج هرگز نبايد محرمات احرام را كه 24 چيز است مرتكب شود ، يعنى نبايد با زن آميزش كند ، و فسوق انجام دهد يعنى گناهى را مرتكب شود كه قبح و عقابش در اين حال شديدتر است ، و نبايد دربارهء
تفسير روان (فارسى) — صفحة 210
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢١٠